خانه / آیین زندگی / انسان‌سازی
انسان

انسان‌سازی

کتابی که مطالب هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی، وجودشناسی و … کلیات علوم عقلی، فلسفی، عرفانی، علوم تجربی و … را در خود دارد و راه‌های سیروسلوک را بیان می‌کند، قرآن است.[۱] قرآن با هدف هدایت بشر در آیاتش به‌گونه‌ای این هدف را تبین می‌کند که به انسان‌سازی پایان می‌یابد. انسانی را می‌سازد که جانشین خداست. البته در هر آیه باید براساس این اصل تفکر کرد. لذا قرآن اگر به مسائل اخلاقی می‌پردازد، صرف اخلاق تعلیمی نیست، بلکه می‌خواهد اخلاق را در آدمی ایجاد کند تا از دریچه تزکیه، انسان‌سازی نماید.[۲] بنا بر این شایسته نیست که قرآن به دست گروهی خاص باشد تا برای انسان فقط ژرفای آیات را معنا کنند. به عنوان نمونه در بیان نیکی دارد: «نيكى آن است كه نيكوكار ايمان آورد و ببخشد» که در این آیه به جای صرف بیان و تعریف نیکی، نهایتاً فرد نیکوکار توصیف و معرفی می‌شود[۳] زیرا هدف، بیان صرف اصول اخلاقی مثل علم اخلاق نیست، بلکه تربیت انسان اخلاقی است. از این رو محور بحث، شخص مومن نیکوکار است. لذا آیات دیگر، به‌صراحت هدف را، تعلیم و تزکیه می‌داند.[۴] آنچه مهم است تکمیل اخلاق عملی در نفوس آدمی است؛ چرا که برای انسان، بدون توفيق الهى و بدون روشی که خدا به عنوان صراط مستقیم ارائه داده، امكان ندارد خودش را از عیوب پاک و به کمالات برساند.[۵] در همین تعالیم قرآنی است که امکان‌پذیری انسان‌سازی با کار و دانش است؛ زیرا انسان با علم حقایق را دریافت و با کار آن را در خود نهادینه می‌کند و با توفيق الهى جزو جوهر ذات خویش قرار می‌دهد.

  • [۱] انسان. [اِ] (اِخ) آدم، آدمیزاد، آدمی، انس، بشر، مردم، ناس، متضاد جنّ، دد، دیو. ‌انسان اصلش از «إِنْسیان» است،  لغت شناسان مصغّر آن را «اُنیسیانْ» دانسته اند. «یای» آخر در تصغیر بر وجود آن در اصل، دلالت می‌کند و به سبب کثرت استعمال، حذف شده است. لسان العرب، ابن منظور (م۷۱۱)، ج۱، ص۲۳۱، دار احیاء التراث العربی، بیروت، ۱۴۰۸ه و مجمع البحرین، طریحی، ج۱، ص۱۲۰، فخر الدین (م/۱۰۸۵)، تحقیق:سید احمد الحسینی، ناشر:مکتب نشر الثقافة الاسلامیه، ۱۴۰۸ق.  جانداری از راستۀ پستانداران با ده انگشت کارساز، که روی دو پا راه می‌رود و به سبب داشتن مغز پیشرفته قادر به تکلم و تفکر است، انسان اولیه متعلق به ۴۰ هزار سال قبل که در غارهای آسیای مرکزی و اروپا زندگی می‌کرد.   نام سوره  هفتاد و ششم از قرآن مجید. مکی است و دارای ۳۱ آیه. آن را سوره  دهر، ابرار، هل‌اتی نیز نامند. انسان قافله‌سالار سیروسلوک است. هیچ موجودی از سیروسلوک مستثنا نیست. مسافر در این سیروسلوک و حرکت به‌سوی خدا، جان (روح، روان و نفس) انسان است. زن و مرد بودن تأثیری در سیروسلوک ندارد، زیرا از هر دو به کمال رسیده‌اند. هویت‌های اقلیمی، جغرافیایی و فرهنگی نیز در سیروسلوک تأثیر ندارند، زیرا مسافر حقیقی جان است. سلمان فارسی باسابقۀ آتش‌پرستی از اهل‌بیت (ع) شد. سیروسلوک یا به اختیار یا به‌اجبار و پس از مرگ صورت می‌پذیرد که البته ثمرات شیرین سیروسلوک اختیاری را ندارد. بدن در سرعت سیروسلوک تأثیر دارد، لذا بر صحت مزاج برای سیروسلوک توصیه شده‌است. بر همین اساس سبقت‌گیرندگان هم مقدم هم مقرب هستند. انسان شدن؛ از دام و تیررس شیطان رستن؛ زیستن با آرامش برای رسیدن به «تفسیر صحیح هستی»؛ هم‌جواری با افراد پاک و راه‌یابی به قرب الهی؛ تحقق بخشیدن به هدف آفرینش از ثمرات سیروسلوک است.
  • [۲] بقره، آیه ۱۲۹ و ۱۵۱؛ آل عمران، آیه ۱۶۴؛ جمعه، آیه ۲
  • [۳] لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَىٰ حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا ۖ وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ ۗ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ؛ نيكى آن نيست كه روى خود به جانب مشرق و مغرب كنيد، بلكه نيكوكار كسى است كه به خدا و روز بازپسين و فرشتگان و كتاب خدا و پيامبران ايمان  آورد (ايمان تصديق و باور است، از همه كمتر ايمان زبانی و بالاى آن، ايمان و تصديق جازم گه مستلزم عمل صالح است) و مال خود را، با آنكه دوستش دارد، به خويشاوندان و يتيمان و درماندگان و مسافران و گدايان و دربندماندگان ببخشد. و نماز بگزارد و زكات بدهد. و نيز كسانى هستند كه چون عهدى مى‌بندند بدان وفا مى‌كنند. و آنان كه در بينوايى و بيمارى و به هنگام جنگ صبر مى‌كنند، اينان راستگويان و پرهيزگارانند. بقره، آیه ۱۷۷
  • [۴] بقره، آیات ۱۲۹ و ۱۵۱؛ آل عمران، آیه ۱۶۴؛ جمعه، آیه ۲: هُوَ الَّذي بَعَثَ فِي الأُمِّيّينَ رَسولًا مِنهُم يَتلو عَلَيهِم آياتِهِ وَيُزَكّيهِم وَيُعَلِّمُهُمُ الكِتابَ وَالحِكمَةَ وَإِن كانوا مِن قَبلُ لَفي ضَلالٍ مُبينٍ:و کسی است که در میان جمعیت درس نخوانده رسولی از خودشان برانگیخت که آیاتش را بر آنها می‌خواند و آنها را تزکیه می‌کند و به آنان کتاب (قرآن) و حکمت می‌آموزد هر چند پیش از آن در گمراهی آشکاری بودند!
  • [۵] نور، آیه ۲۱

باکس شناور "همچنین ببنید"

گیتی

گیتی

جهانی که در آن هستیم، کره زمین، آسمان و … آیات الهی‌اند. مخلوق خدایند. فیض …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *