آدم

آدم

حضرت آدم (ع) كلماتی آموخت كه خدا او را پذیرفت.[۱] از پیامبر (ص) درباره آن کلمات سؤال شد. پیامبر (ص) فرمود؛ آن ‌کلمات، اسم‌های محمد، على، فاطمه، حسن و حسین (ع) بود.[۲] با تَمَسُّک به این اسم‌ها، خدا او را بخشید.[۳] از امام صادق (ع) پرسیده شد: چرا به اسم‌ آنان تصریح نشده است؟ امام (ع) فرمود: خداوند می‌فرماید: نماز را به پادارید. در آیه سخنى از تعداد رکعت نیست. این پیامبر (ص) بود که رکعات‏ نماز را تفسیر کرد.[۴] لذا با توجه به این‌که قرآن درصدد بیان کلیات است، چه در احکام چه در نقل داستان‌های عبرت‌آموز مانند داستان اصحاب کهف و…، انتظار بیان تمام جزییات در قرآن با فصاحت آن منافات دارد.[۵] کلمات، نیز یکی از این امور کلی است که روایات مراد از آن‌را بیان نموده‌اند و منطبق با اصل کلی‌گویی قرآن است.[۶] نظیرهمین تعبیرات درآیات دیگر قرآن هم هست، مثل؛ گفتند: پروردگارا، به خود ستم كردیم. اگر ما را نبخشی از زیان‌دیدگانیم.[۷] یا در مورد حضرت یونس (ع) در بخشش از خدا می‌گوید: خدایا منزهی من به خود ستم كردم.[۸] یا حضرت موسی (ع) گفت: پروردگارا مرا ببخش و خدا او را بخشید.[۹] مقصود از كلمات، اسم‌های بهترین مخلوقات خدا: محمد، على، فاطمه، حسن و حسین (ع) است.[۱۰] این تفسیرها ‏هیچ‌گونه منافاتی باهم ندارد، زیرا ممكن است مجموع این كلمات به آدم، تعلیم شده باشد تا با توجه به حقیقت و عمق باطن آن‌ها انقلاب روحی تمام‌عیار، برای او حاصل و خدا او را مشمول لطفش قرار دهد.

پانویس: [۱] فَتَلَقَّىٰ آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ ۚ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ؛ آدم از پروردگارش كلمه‌اى چند فراگرفت. پس خدا توبه او را بپذيرفت، زيرا توبه‌پذير و مهربان است. سوره بقره، آيه ۳۷ [۲] سؤال شد: آیه «اطاعت یا اولی‌الامر» درباره کیست؟ حضرت (ع) فرمود: این آیه درباره امام على و دو فرزندش حسن و حسین (ع) است. ‌ابن عباس می‌گوید از پیامبر (ص) درباره آن کلماتی که آدم (ع) با آن توبه کرد سؤال شد، پیامبر (ص) فرمود؛ آن ‌کلمات، تعلیم اسماء محمد و على و فاطمه و حسن و حسین (ع) بوده است. شیخ صدوق، الخصال، محقق و مصحح: غفاری، علی‌اکبر، ج ۱، ص ۲۷۰ دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ اول، ۱۳۶۲ ش [۳] و آدم با توسل به این کلمات، از درگاه خداوند تقاضاى بخشش نمود و خدا او را بخشید. تفسیر نمونه، ج‏ ۱، ص ۱۹۸ – ۱۹۹، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ اول، ۱۳۷۴ ش [۴] آیه اطاعت یا آیه اولی‌الامر آیه ۵۹ سوره نساء: یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ؛ اى کسانى که ایمان آورده‏اید! اطاعت کنید خدا را! و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولو الأمر [اوصیاى پیامبر] را، است. آیه دستور می‌دهد که مؤمنان از الله و همچنین از پیامبر و آنان که صاحب‌اختیار امور هستند (اولی الامر) اطاعت کنند. منابع این آیه را به‌عنوان یکی از اثبات‌ها برای معصومیت و امامت امامان (ع) معرفی می‌کنند. نساء، ۵۹ و «أَقِیمُواْ الصَّلَوةَ وَ ءَاتُواْ الزَّکَوةَ وَارْکَعُواْ مَعَ الرَّاکِعِینَ» بقره، ۴۳، کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح: غفاری، علی‌اکبر، آخوندی، ج ۱، ص ۲۸۶ – ۲۸۷، محمد، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ ق [۵] زیرا یکی از اموری که موجب فصاحت در کلام است ایجاز گویی به شرطی که خللی در معنا ایجاد نکند است. [۶] مكارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الإسلامية، ۱۳۷۴ ش، ج‏۱، ص ۱۹۷ [۷] سوره اعراف، آيه ۲۳: قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ. گفتند: خداوندا ما بر خود ستم كرديم، اگر تو ما را نبخشي و بر ما رحم نكني از زيانكاران خواهيم بود. بعضي گفته ‏اند منظور از كلمات، اين دعا است: اللهم لا اله الا انت سبحانك و بحمدك رب اني ظلمت نفسي فاغفر لي انك خير الغافرين. اللهم لا اله الا انت سبحانك و بحمدك رب اني ظلمت نفسي فارحمني انك خير الراحمين. اللهم لا اله الا انت سبحانك و بحمدك رب اني ظلمت نفسي فتب علي انك انت التواب الرحيم. پروردگارا معبودي جز تو نيست، پاك و منزهي، تو را ستايش مي‏كنم، من به خود ستم كردم مرا ببخش كه بهترين بخشندگاني. خداوندا! معبودي جز تو نيست، پاك و منزهي، تو را ستايش مي‏كنم، من به خود ستم كردم بر من رحم كن كه بهترين رحم كنندگاني. بار الها! معبودي جز تو نيست، پاك و منزهي، تو را حمد مي‏گويم، من به خويش ستم كردم، رحمتت را شامل حال من كن و توبه‏ام را بپذير كه تو تواب و رحيمي. اين موضوع در روايتي از امام باقر (ع) نقل‌شده است. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصرخسرو، ۱۳۷۲ ش، ج‏۱، ص ۲۰۰ [۸] سُبْحانَكَ إِنِّی كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ؛ انبیاء (۲۱) آیه ۸۷ [۹] قالَ رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی فَغَفَرَ لَهُ؛ قصص (۲۸) آیه ۱۶ [۱۰] طبرسی، فضل بن حسن، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصرخسرو، ۱۳۷۲ ش، ج‏۱، ص ۲۰۰.

باکس شناور "همچنین ببنید"

گره گشا

گره گشا

خدا را صدا کن. تنها خداوند گشاینده گره‌های کور است. عقده‌های روحی انسان آن چنان …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *