خانه / آیین زندگی / فروتنی
تواضع

فروتنی

از ویژگی‌های واقعی مومنان در هر مقام و جایگاهی، تواضع است. خدا فروتنان را دوست می‌دارد و آنان نیز خدا را دوست دارند. [۱] آنان که مزین به این صفت ارزشمندند ، نسبت به هم بی‌تکبر، مهربان‌، باگذشت و متواضع‌اند. [۲] فرشته‌ای به پیامبر(ص) گفت: خدا شمارا اختیار داده، میان اینکه بنده متواضع و پیامبر اوباشی یا فرمانروایی که هم تاج‌وتخت داشته باشی و هم رسالت را، پیامبر(ص) فرمود: جبرئیل با نگاهی به من، اشاره نمود؛ تواضع نما. پیامبر(ص) فرمود: من بندگی و تواضع را همراه با رسالت، انتخاب کردم.[۳] ز خاک آفریدت خداوند پاک//پس ای بنده افتادگی کن چو خاک.[۴] از همان ابتدا پیامبر(ص) موظف شد با تواضع رفتار كند. [۵] خداوند می‌فرماید: در برابر مؤمنان فروتن باش و پروبال مهربانی خود را برای آنان فرود آر. [۶] پروبال مهربانی را فرود آوردن یا خفض جناح کنایه است که همچنان که مرغ، پروبال‌های خود را بر جوجه‌هایش می‌گستراند، تو نیز بال‌های مهربانی، صبوری، خویشتن‌داری و سازگاری را در پیشگاه مومنان بگشا و تمام همت خود را در امر تربیت و اصلاح به کار بگیر و آنان را تنها نگذار.[۷] پیامبر(ص) فرمود: من نسبت به خانواده خویش از همه شما بهتر هستم.[۸]  در این زمینه، حضرت علی(ع) و فاطمه(س) هم بهترین نمونه است.[۹] پیامبر(ص) فرمود: شیرینی عبادت در فروتنی است. امام صادق(ع) فرمود: فروتنی ریشه هر سعادتی است.[۱۰]

پانویس: [۱] اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، هر كه از شما از دينش بازگردد چه باك؛ زودا كه خدا مردمى را بياورد كه دوستشان بدارد و دوستش بدارند. در برابر مؤمنان فروتن‌اند و در برابر كافران سركش؛ درراه خدا جهاد مى‌كنند و از ملامت هيچ ملامتگرى نمى‌هراسند. اين فضل خداست كه به هر كس كه خواهد ارزانى دارد و خداوند بخشاينده و داناست. مائده، ۵۴ [۲] قاموس قرآن، سیدعلی‌اکبر قرشی، ج ۴ ص ۳۳۸ و تعلیم و تربیت در اسلام، شهید مطهری(ره)، ص ۱۴۱ [۳] امام محمد باقر(ع) می‌فرمود: ... در محضر مجتهدی، محمودی گلپایگانی، ج ۲ ص ۲۶ [۴] ز خاک آفریدت خداوند پاک//پس ای بنده افتادگی کن چو خاک.حریص و جهان سوز و سرکش مباش//ز خاک آفریدندت آتش مباش.چو گردن کشید آتش هولناک//به بیچارگی تن بینداخت خاک.چو آن سرفرازی نمود، این کمی//از آن دیو کردند، از این آدمی.سعدی » بوستان » باب چهارم در تواضع » بخش ۱ » سر آغاز [۵] پیامبر(ص) موظف شد با تواضع رفتار كند، وقتی‌که رسالت خود را با انذار از نزديكان آغاز می‌کند: وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ اْلأَقْرَبينَ وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤمِنينَ فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنّي بَريءٌ مِمّا تَعْمَلُونَ وَ تَوَكَّلْ عَلَي الْعَزيزِ الرَّحيمِ؛ در برابر هر يك از مؤمنان كه از تو پيروى مى‌كند بال فروتنى فرودآر. شعراء، ۲۱۴ - ۲۱۷ [۶] لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَىٰ مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ؛  اگر بعضى از مردان و زنانشان را به چيزى بهره‌ور ساخته‌ايم تو بدان نگاه مكن. و غم آنان را مخور. و در برابر مؤمنان فروتن باش. حجر، ۸۸٫ این تعبير درجایی كه قرآن می‌خواهد نسبت به پدر و مادر سفارش كند نيز آمده است: «و از سر مهربانى بال فروتنى بر آنان پدر و مادر بگستر و بگو: «پروردگارا! آن دو را رحمت كن چنان‌که مرا در خُردى پروردند». اسراء، ۲۴ [۷] المیزان، ج۱۲، ص۳۸۴ [۸] خَیْرُکُمْ خَیْرُکُمْ لِأَهْلِهِ وَ أَنَا خَیْرُکُمْ لِأَهْلِی؛ بهترین شما، بهترینتان نسبت به خانواده‏اش است، و من بهترین شما نسبت به خانواده هستم. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۵۵۵، انتشارات جامعه مدرسین، قم، ۱۴۱۳ ق [۹] مصباح الهدی، بیانات مرحوم دولابی، مهدی طیب، ص ۳۸۶- ۳۸۷ [۱۰] پیامبر (ص) به همراهان خود فرمود: چرا شیرینی عبادت را در شما نمی‌بینم؟ پرسیدند: شیرینی عبادت کدام است؟ فرمود: تواضع. میزان‌الحکمه ج ۲ ص ۱۰۶۳، امام صادق (ع) فرمود: مَنْ تَواضَعَ لِلّهِ رَفَعَهُ اللّهُ؛ كسي كه براي خدا فروتني كند، خداوند او را بالا برد. وسائل الشيعه، ج ۱۴، ص ۵۱۶، ح ۱۹۷۲۲. تواضع، ریشه هر کار نیک و با ارزش و مقامی والا می باشد. هر کس برای خدا تواضع کند خداوند او را بر بسیاری از بندگانش شرافت می بخشد. خدای متعالی هیچ عبادتی را قبول نمی کند، مگر این که باب آن تواضع باشد. یکصد موضوع اخلاقی، ناصر مکارم شیرازی، ص ۱۹۰ به نقل از بحارالانوار، ج ۷۲، ص ۱۲۱٫

باکس شناور "همچنین ببنید"

مهربانی

نرم‌دلی

برخی چنان دل‌رحم و نرم‌دل می‌شوند که مظهر عشق و محبت، شفقت و رحمت می‌شوند. …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *