بهشت

از کلمه های به کار رفته در قرآن، مانند: جَنَّت، فِرْدَوْس، … و یا مشاهده واژه هایی مانند؛ ارم، پردیس، جنان، خلد، دارالسلام، رضوان، فردوس، مینو، نعیم، دارالخلد و … با توجه به معنای آن ها که «جایی خوش آب وهوا و سرسبز و خرم و سرشار از خوبی ها و لذت ها که پاداش پس از مرگ است.» به سوی جَنَّت و داخل شدن به آن استفاده می شود.  جَنَّت که بهشت موعود است و آفریده شده و در حال حاضر موجود است.[۱] از امام رضا (ع) پرسیده شد: … آیا بهشت آفریده شده است و وجود خارجی دارد؟ حضرت(ع) فرمود: بله؛ زیرا پیامبر (ص) در معراج بهشت را دید و به بهشت داخل شد. پس چرا گروهی می‌گویند: بهشت مقدر شده ولی آفریده نشده‌است؟! حضرت (ع) پاسخ داد: آنان از ما و ما از آنان نیستیم. هر کسی آفرینش بهشت را انکار کند در حقیقت پیامبر(ص) را دروغگو دانسته است و از ولایت بهره‌ای نبرده است؛ زیرا پیامبر (ص) می‌فرماید: هنگامی که به معراج برده شدم جبرئیل دست مرا گرفت، مرا داخل بهشت کرد. از خرمای تازه بهشت به دستم داد و خوردم.[۲] در میان زنان، تنها فاطمه (س) محبوب‌ترین شخص برای پیامبر (ص) است، به‌طوری‌که همیشه به دیدارش می‌شتافت و او را می‌بویید و می‌فرمود: «فاطمه، حوریه‌ای در چهره انسان است. هرگاه مشتاق بوی بهشت می‌شوم، بوی فاطمه را استشمام می‌کنم.»[۳] انکار آفرینش بهشت، انکار معراج پیامبر (ص) است؛ به ویژه که در سوره نجم از معراج و حضور پیامبر (ص) در سِدْرَهِ اَلْمُنْتَهى آمده است که تایید و تصدیق وجود کنونی بهشت است.[۴]  براساس این تعالیم، همان طوری که دنیا الان بالفعل موجود است، بهشت هم اکنون، بالفعل وجود دارد. زیرا هستی دو چیز نیست، بلکه یک چیز است و تفاوت ظاهر و باطن و ملک و ملکوت یک تفاوتی است که از نظر ما انسان‌ها به چشم می‌آید که برای ما دو عالم شهادت و غیب است، ولی اگر چشم بصیرت باشد، دیگر غیب معنایی ندارد؛ یعنی چون پرده‌ای مثل زمان یا مانند آن بر ما کشیده شده است، ما اموری را شاهد و اموری را غایب می‌بینیم، در حالی که در باطن و حقیقت چنین نیست.[۵]  از نظر قرآن، بر این اساس، پرسیدن از وجود بالفعل بهشت و نسبت آن با دنیا پرسشی از روی غفلت است.[۶] در حقیقت از نظر قرآن، بهشت باطن و ملکوت همین ظاهر دنیا است که نه تنها موجود بالفعل است، بلکه در محضر آن هستیم ولی از آن غافلیم و نمی‌بینیم. اگر بخواهیم وضعیت انسان در دنیا را تبیین کنیم ، باید بگوییم همانند جنین در رحم مادر است که در دنیا است و می‌گوید دنیا کجاست و کی آغاز می‌شود و چه وقت به وجود می‌آید؟! چنین شخصی از نظر زمانی همانند کسی است که در گردابی در وسط اقیانوس در حال گردیدن است و گرفتار زمانی است که این گردش برای او ایجاد کرده، وقتی از این گرداب بیرون می‌افتد می‌فهمد که زمان جز همان گردش در درون گرداب نبوده است و او همواره در اقیانوس بوده است. پس آخرت برای اهل دنیا مانند وضعیت کودک در رحم مادر یا همانند گرفتار در گرداب اقیانوسی است. دیدن تنها به دیدن چشم نیست، بلکه دیدن می‌تواند با چشم دیگری انجام شود که از آن به چشم دل یاد می‌شود؛ زیرا اگر بخواهیم ظاهر و ملک و دنیا و عالم شهادت را ببینیم، می‌توانیم از چشم سر و ظاهر استفاده کنیم، ولی برای دیدن باطن و ملکوت و آخرت و عالم غیب می‌بایست از چشم دل استفاده کنیم.[۷]

اما چرا انسان نمی‌تواند بهشت را هم اینک ببیند، به سبب همان پرده‌ای است که با گناه به وجود آمده است. بسیاری از انسان‌ها هنگامی که می‌میرند این پرده از دیدگان قلبشان برداشته می‌شود و حقایق بر ایشان آشکار می‌شود و خواهان بازگشت و انجام اعمال صالح و اصلاح اعتقاد و اعمال می‌شوند که از آن جمله انفاق در راه خدا است.[۸] به هر حال، از نظر قرآن بهشت، هم اینک موجود بالفعل است و انسان‌ها به سبب گناهان و سرگرم شدن بدان از آن غافل هستند و نمی‌توانند آن را ببینند. در حقیقت سرگرم شدن به دنیا، انسان را از ملکوت همین دنیا یعنی آخرت غافل می‌کند.[۹]

[۱] . إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا؛ بى‌گمان كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‌اند، باغ هاى فردوس جايگاه پذيرايى آنان است. الكهف، ۱۰۷.[۲] . اباصلت هروی می‌گوید: از امام رضا(ع) پرسیدیم: یا ابن رسول‌الله! بفرمایید آیا بهشت و دوزخ در حال حاضر آفریده شده و موجودند؟ … عیون اخبارالرضا، ج۱، ص۱۱۵‌؛ بحار‌الانوار، ج ۸ ص ۱۱۹٫[۳] . فاطمة حوراءٌ انسیة فکلّما‌اشتقتُ الی رائحة الجنّة شممت رائحة ابنتی فاطمة. همواره دخترش را می‌بوسید و می‌بویید. بحارالانوار، ج ۴۳، ص ۴. روزی عایشه بر این کار‌اشکال گرفت که چرا این‌همه دخترت را می‌بوسی؟ پیامبر (ص) فرمود: هر زمان، فاطمه را می‌بوسم، بوی بهشت برین را از او استشمام می‌کنم. این محبت پیامبر (ص) به فاطمه (س) استثنایی بود؛ زیرا فاطمه (س) بهشت پیامبر (ص) بود و هرگاه شور و شوق بهشت در دل او پدیدار می‌شد، گلوی فاطمه را می‌بوسید: «اذا‌اشتقتُ الی الجنّة قبّلتُ نحر فاطمة.» و پارها بر دهان دخترش بوسه زد: «کان کتیرا ما یقبّلها فی فمها.» (بدين مضمون چند حديث از عامه نقل‌شده، به فضايل الخمسه ج ۳، ص ۱۲۷، مراجعه شود.)[۴] . عِنْدَ سِدْرَهِ اَلْمُنْتَهى عِنْدَها جَنَّهًْ اَلْمَأْوى. نجم، آیات ۱۴ و ۱۵٫ سِدْرَهُ المُنتَهی، اَعراب قدیم برای راهنمایی کنار جاده‌ها درخت می کاشته اند و آخرین درخت را که نشانه انتهای جاده بود سدره المنتهی می نامیدند- در عقاید اسلامی درخت سِدْری است که در آسمان هفتم یا در اَقصای بهشت واقع است که گویند علم اَوّلین و آخرین بدانجا منتهی میشود و از آن نمی گذرد. ایضا به حد عروج جبرئیل نیز گفته اند که جبرئیل از آنجا فراتر نرود. ایضا درختی که تجلی الهی بر آن واقع شد (۱۴ سوره نجم). در امر مبارک مراد مظهر الهی است که مقامی اعلی از آن نه و احدی را بدان دسترسی نیست و سمند خیال و اندیشه هم فراتر از آن جولان نتواند. حضرت محمد (ص) جبرئیل (ع) را دید در حالتی که جبرئیل کنار سدرة المنتهی بود، و سدره درختی است بالای آسمان هفتم در طرف راست عرش که دانش هر فرشته ای به آن منتهی می شود. ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏۲۳، ص ۳۸۹٫ همچنین از آیات ۵ و ۷ سوره تکاثر به دست می‌آید که اگر انسان «علم الیقین» یا «عین الیقین» داشت می‌توانست هم اینک دوزخ موجود بالفعل را ببیند: لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ.[۵]. النَّشْأَهًًْ الْأُخْرَى(نجم، آیه ۴۷) یا النَّشْأَهً الْآخِرَهًًْ (عنکبوت، آیه۲۰) باطن و ملکوت همین النَّشْأَهًًْ الْأُولَى(واقعه، آیه ۶۲).[۶] . يَعْلَمُونَ ظَـاهِرًا مِّنَ الْحَيَوهًِْ الدُّنْيَا وَ هُمْ عَنِ الاخِرَهًْ هُمْ غَـافِلُونَ؛ ظاهری از زندگی دنیوی را می‌دانند، ولی در همان حال از آخرت ، به تحقیق غافل هستند.(روم، آیه ۷) از این آیه به دست می‌آید که دنیا ظاهر و آخرت باطن است؛ زیرا دنیا و آخرت در تقابل هم هستند. همچنین واژه غفلت دلالت دارد که آخرت بالفعل موجود است؛ زیرا اگر چیزی بالفعل وجود نداشته باشد، نمی‌توان واژه غافل را نسبت به آن به کار برد. هم چنین معلوم می‌شود که آخرت حاضر است؛ ولی ما شاهد آن نیستیم ونمی توانیم ببینیم؛ زیرا واژه غفلت ناظر به چیزی است که حاضر است ولی چون به آن توجه و التفات نداریم، احساس غیبت نسبت به آن داریم.[۷]. از نظر آموزه‌های قرآن، اکثر مردم چشم دل خویش را با گناه کور و نابینا کرده‌اند به طوری که نفس انسانی از دیدن قلب محروم شده است. خدا می‌فرماید: آيا در زمين گردش نكرده‏‌اند تا دل‌هايى داشته باشند كه با آن بينديشند يا گوش‌هايى كه با آن بشنوند، در حقيقت چشم‌ها كور نيست، ليكن دل‌هايى كه در سينه‏‌هاست، كور است. (حج، آیه ۴۶)از این آیه به دست می‌آید که قلب نیز دارای چشمی است که با آن حقایق را می‌بیند؛ اما اکثر مردم این چشم خویش را نابینا کرده‌اند. البته کوری آنان به سبب پرده‌ای است که بر دیدگان قلب انداخته‌اند؛ کسانی که با گناه بر چشم دل خویش پرده افکنده‌اند، نمی‌توانند حقایق موجود ملکوت از جمله بهشت و دوزخ و آخرت را ببینند. این پرده بر چشم ظاهری نیست، بلکه بر چشم قلب و دل است؛ زیرا خدا می‌فرماید: الَّذِينَ كَانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطَاءٍ عَنْ ذِكْرِي وَكَانُوا لَا يَسْتَطِيعُونَ سَمْعًا؛ به همان كسانى كه چشمان بصيرتشان از ياد و ذکر من در پرده بود و توانايى شنيدن حق نداشتند. (کهف، آیه ۱۰۱)از این آیه دانسته می‌شود که چشم باطنی و قلبشان گرفتار پرده است؛ زیرا یاد خدا با چشم ظاهری دیده و شنیده نمی‌شود، بلکه با چشم دل است که چنین امکانی فراهم می‌آید؛ پس چون دل‌هایشان در پرده است نمی‌توانند ذکر خدا را ببینند و بشنوند؛ زیرا این چشم باطنی است که چندکاره و چندمنظوره است؛ یعنی توانایی سمع و رویت را همزمان دارد؛ در حالی که چشم ظاهری تنها می‌بیند، چنانکه گوش ظاهری تنها می‌شنود. پس اینکه در قرآن آمده است که چشم‌هایشان ذکر را به سبب وجود پرده نمی‌شنود، معلوم می‌شود که این چشم باطنی است که تغییر یافته و گرفتار پرده است و نمی‌تواند حقایق هستی را ببیند و بشنود. از همین رو خدا در آیه ۴۶ سوره حج می‌گوید با آنکه چشم‌های ظاهری، سالم است و کور نیست، ولی چون چشم سرشان با پرده‌ای تغییر یافته و نابینا شده است، توانایی دیدن و رویت ملکوت را ندارد. چنین افرادی با تغییراتی که به دست خویش ایجاد کرده‌اند، در سطحی از ناتوانی قرار می‌گیرند که خدا می‌فرماید: صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ؛ کر و لال و کورند پس ایشان تعقل نمی‌ورزند. (بقره، آیه ۱۷۱)[۸] . ق، آیه ۲۲؛ مومنون، آیات ۹۹ و ۱۰۰؛ منافقون، آیه ۱۰٫[۹] . نحل، آیه ۱۰۸؛ یونس، آیه ۷؛ ق، آیات ۱۹ تا ۲۲٫

باکس شناور "همچنین ببنید"

مسجد صورتی

مسجد صورتی

در شهر بهارنارنج، مسجدی صورتی با جلوه‌هایش دل از هرکسی می‌بَرَد. کاشی‌کاری این مسجد آن‌قدر …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *