خانه / آیین زندگی / شکیبایى زیبا
شکیبایی زیبا

شکیبایى زیبا

فضیلت انسانی صبر و شکیبایی در چشم همگان از جایگاه والایی برخوردار و بسیاری از بزرگان هم آن را ستوده‌اند. همگان می‌کوشند تا به شکلی این فضیلت را در زمانی که احساساتشان متأثر از عوامل تحریکی شدید است، در چارچوب معیارهایی حفظ کنند. از این رو بسیاری از مردم رفتارهای خویش را کنترل و با تواضع نمی‌گذارند که به بیراهه‌ای کشیده و به این فضیلت و مقام ‌دست یابند و راه‌هایی را برای تحقق و بهره‌گیری از آن را به دست آورند. این فضیلت از آن دسته فضیلت‌هایی است که با برنامه‌های مهارتی می‌توان آن را در خود ایجاد و با تلاش بر بهترین نوع آن «صبر جمیل» به معناى «شکیبایى زیبا» دست یافت. «صبر جمیل» صبر و استقامتى است که برای خدا صورت می گیرد و تداوم دارد. یأس و ناامیدى به آن راه نمی یابد؛ و توأم با بی‌تابى، شکوه و آه و ناله نمی گردد. «صبر جمیل»؛ شکیبایى در برابر حوادث سخت و آزمایش‌های سنگینی است که نشانه وسعت روح آدمى است. «صبر جمیل» صبر و بردباری خاصی است که از اوصاف برجسته پیام آوران الهی است و در بهره‌مندی آنان از ولایت و رسالت تأثیرگذار بوده است. «صبر جمیل»؛ صبرى است که پیامبران در برابر آزار مخالفان می‌دیدند؛ وقتی آنان را ساحر و دروغ‌گو می‌خواندند؛ بشارت‌های آنان را تکذیب می‌کردند، اما آنان  لب به شکوه باز نمی‌کردند. هرگز پیمانه صبرشان لبریز نمى‌‏گردید، و سخنى که نشان دهنده ناسپاسى و بى‏‌تابى باشد بر زبانشان جارى نمى شد. برخی از نمونه های  بارز شکیبایی‌؛ نظیر صبر حضرت ایوب(ع) در برابر بیماری‌های بسیار شدید که موجب شد تا خانواده از او فاصله بگیرند، به گونه‌ای که تنها ماند، اما هرگز لب به شکوه نگشود و جز به خدا به کسی متوسل نشد.[۱] شکیبایی او در برابر ناملایمات به اندازه‌ای زیباست که «صبر ایوب» عنوانی نمادین و زبان‌زد خاص و عام است. صبر یعقوب در فراق یوسف (ع)،[۲] صبر پیامبر (ص) در برابر آزار مخالفان،[۳] به ویژه در شعب ابی‌طالب، صبر علی(ع) به مدت ۲۵ سال،[۴] صبر امام حسین(ع)[۵] و صبر زینب (س).[۶] این ها از مصادیق روشن صبر جمیل است. نکته‌ای قابل دقت در قرآن و داستان حضرت یعقوب(ع) است که وی در فراق یوسف آن‌قدر گریه کرد که چشمانش را از دست داد، آیا با صبر جمیل در تقابل نیست؟![۷] پاسخ آن است که قلب انسان کانون عواطف است، جاى تعجب نیست که در فراق فرزند، اشک جارى شود، این یک امر عاطفى است، آنچه مهم است؛ آن است که انسان کنترلش را از دست ندهد و سخنی بر خلاف رضاى خدا نگوید و یا کاری بر خلاف خواست الهی مرتکب نشود. همین اشکال را به پیامبر (ص) در مرگ فرزندش ابراهیم که اشک مى‌‏ریخت، گرفتند: شما ما را از بی­ صبری نهى می‌کنید، اما خودتان اشک مى‌‏ریزید؟! پیامبر (ص) فرمود: چشم مى‌‏گرید. قلب اندوهناک مى‌‏شود، ولى چیزى که خدا را به خشم آورد نمى‌‏گویم.[۸] انسان آستانه ای برای صبر دارد. مشکلات زیادی هستند که باعث می شوند به این آستانه نزدیک شویم. انسان اگر در این آستانه قرار گرفت، دنبال بهانه ای می گردد تا آستانه تحمل خود را بالا ببرد.

[۱] ر. ک: جوادی آملی، عبد الله، سیره پیامبران در قرآن، ج ۷، ص ۷۳ – ۷۴، مرکز نشر اسراء، قم، چاپ دوم، ۱۳۷۹ش.[۲] وَ جاؤُ عَلى‏ قَمیصِهِ بِدَمٍ کَذِبٍ قالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَکُمْ أَنْفُسُکُمْ أَمْراً فَصَبْرٌ جَمیلٌ..؛ و پیراهن او را با خونى دروغین (آغشته ساخته، نزد پدر) آوردند گفت: «هوسهاى نفسانى شما این کار را برایتان آراسته! من صبر جمیل (و شکیبایى خالى از ناسپاسى) خواهم داشت. یوسف، ۱۸٫[۳] فَاصْبِرْ صَبْراً جَمیلاً؛ پس صبر جمیل پیشه کن. معارج، ۵٫[۴] فَصَبَرْتُ وَ فِی الْعَیْنِ قَذًى وَ فِی الْحَلْقِ شَجًا، شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صالح، صبحی، ص ۴۸، هجرت، قم، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.[۵] که در برابر انبوه مشکلات می‌فرمود: إلهى رضى بقضائک لا معبود سواک‏؛ صدر الدین شیرازى، محمد بن ابراهیم‏، شرح أصول الکافی، محقق، مصحح، خواجوى، محمد، ج ‏۱، ص ۹۶، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى، تهران، چاپ اول، ۱۳۸۳ ش.‏[۶] فَقَالَ ابْنُ زِیَادٍ کَیْفَ رَأَیْتِ صُنْعَ اللَّهِ بِأَخِیکِ وَ أَهْلِ بَیْتِکِ فَقَالَتْ مَا رَأَیْتُ إِلَّا جَمِیلا»؛ ابن زیاد گفت کار خدا را نسبت به برادر و اهل بیتت چگونه دیدى، حضرت زینب فرمود:‏ من جز زیبایى چیزى ندیدم. ابن طاووس، علی بن موسی، اللهوف على قتلى الطفوف، ترجمه، فهرى زنجانی، سید احمد، ص۱۶۰، جهان، تهران، چاپ اول، ۱۳۴۸ش.[۷] ر. ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏۹، ص ۳۵۱- ۳۵۳، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۷۴ش.[۸] حر عاملی، وسائل الشیعة، ج ‏۳، ص ۲۸۰، مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، قم، ۱۴۰۹ق. «عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) فِی حَدِیثٍ قَالَ: لَمَّا مَاتَ إِبْرَاهِیمُ بْنُ رَسُولِ اللَّهِ (ص) هَمَلَتْ عَیْنُ رَسُولِ اللَّهِ (ص) بِالدُّمُوعِ ثُمَو قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) تَدْمَعُ الْعَیْنُ وَ یَحْزَنُ الْقَلْبُ وَ لَا نَقُولُ مَا یُسْخِطُ الرَّب‏.

باکس شناور "همچنین ببنید"

مولود بابرکت

فرزند بابرکت

در میان اهل‌بیت (ص)، پس از حضرت فاطمه (س)، کوتاه‌ترین زندگانی را کسی دارد که …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *