جمعه , ۱ تیر ۱۳۹۷
خانه / سرای دانش / کتاب شناسی / موسوعة کلمات الامام الحسین علیه السّلام

موسوعة کلمات الامام الحسین علیه السّلام

272-4برای نشر و گسترش اسلام ناب و فرهنگ اهل بیت علیهم السّلام بهترین روش و نخستین گام، تهیّه و تدوین و تنظیم و موضوع بندی سخنان هر یک از چهارده معصوم علیهم السّلام، در یک کتاب مستقل و مستند و معتبر است. نخستین اقدام بسیار امید آفرین و موفّق در راه این هدف مقدس تهیه، تنظیم و تألیف کتاب نفیس موسوعة کلمات الامام الحسین علیه السّلام یا فرهنگ جامع سخنان امام حسين عليه السّلام بود. این کتاب، توسط گروه حدیث پژوهشکدۀ باقرالعلوم علیه السّلام در طول سه ساله تدوین گردید و در ۸۷۸ صفحه در سال ۱۳۷۸ ش. توسّط نشر معروف به زبان عربی منتشر شد. این کتاب تقریباً مشتمل بر همۀ سخنانی است که تا کنون در کتب مختلف روایی و تاریخی، از سالار شهیدان، حضرت أباعبدالله الحسین علیه السّلام نقل شده است و هیچ کتابی در این موضوع به جامعیت و گستردگی آن نمی رسد. این کتاب بیش از آن که برای اهل منبر و موعظه سودمند باشد، به کار اهل علم و تحقیق، فقها، حدیث شناسان، مفسران، اندیشمندان و شاعران می آید. این کتاب، اولین کتاب جامعی است که همه سخنان منقول از امام حسین علیه السّلام یا منسوب به آن حضرت امام حسین علیه السّلام(اعم از حدیث و شعر) را در بر دارد و با معیارهایی که در مقدمه آن آمده، جمع آوری و تدوین گردیده است. کتاب حاوی ۹۹۶ حدیث و ۱۴۹ قطعه شعر منقول از حضرت سیّدالشّهداء امام حسین علیه السّلام و یا منسوب به اوست؛ موسوعة کلمات الامام الحسین علیه السّلام دارای دو قسمت در یک مجلّد است:

  • قسمت اول، مجموعه سخنان و اشعاری از امام حسین علیه السّلام است که بر حسب تاریخ صدور، تنظیم شده و چهار فصل دارد:
  1. فصل اول: سخنان حضرت امام حسین در زمان پیامبر علیه السّلام و حضرت فاطمه علیه السّلام.
  2. فصل دوم: سخنان آن حضرت در زمان امام علی علیه السّلام و حضرت فاطمه علیه السّلام. فصل سوم: سخنان و اشعار آن حضرت در زمان برادرش امام حسن علیه السّلام.
  3. فصل چهارم: سخنان و اشعار آن حضرت در دوران امامت خویش (قبل از مرگ معاویه، در مدینه، بعد از مرگ معاویه، در مکه، در راه کربلا، وقایع شب عاشورا، وقایع روز عاشورا، آغاز جنگ، شهادت اصحاب، شهادت جونان بنی هاشم و شهادت خود آن حضرت).
  • قسمت دوم کتاب مشتمل بر سخنان و اشعار امام حسین علیه السّلام بر حسب موضوع است که زمان صدور آن ها معلوم نبوده و پنج فصل دارد.
  1. فصل اول: عقاید (توحید، قرآن، پیامبر اکرم، اهل بیت، امام علی، امام حسن، آن چه مربوط به خود آن حضرت است، امامان بعدی و شیعه)
  2. فصل دوم: احکام فقهی (طهارت، نماز، روزه، زکات، صدقه، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، ازدواج، خرید و فروش، دین و …).
  3. فصل سوم: اخلاق
  4. فصل چهارم: ادعیه
  5. فصل پنجم: اشعار در مقدمۀ کتاب درباره اهداف، شیوۀ کار و ارزش و اهمیت این اثر جامع توضیح داده شده است. این کتاب در یک سال سه بار به زیر چاپ رفت و چاپ چهارم آن با تجدید نظر و اضافات و تنظیم فهرست های مختلف در دست نشر است.

اهداف تألیف موسوعة کلمات الامام الحسین علیه السّلام

بنابر آن چه در مقدمه فرهنگ جامع سخنان آمده، اهداف تألیف چنین کتابی این گونه بیان شده است:

  • جایگاه ویژه و مقام و منزلت امام حسین علیه السّلام در میان تمام فِرَق اسلامی.
  • ارائه مادّه اولیه برای تفسیر و تبیین و تحلیل حوادث صدر اسلام و عصر زندگی حضرت اباعبداللّه علیه السّلام.
  • تحریف کلمات و وقایع زندگی حضرت ابا عبداللّه الحسین علیه السّلام
  • جنایتکاران اموی تنها به کشتن امام و اصحاب گرامیش و اسارت اهل بیت او اکتفا نکردند بلکه سعی در محو تمامی آثار آن حضرت نمودند.
  • قیام شکوهمند و تاریخی امام علیه السّلام از ابعاد گوناگون و جوانب مختلف آن.[۱]

2-724

محتوای موسوعة کلمات الامام الحسین علیه السّلام

این کتاب در ۲ جزء و ۹ فصل گرد آمده است:

  • جزء اول، گفتارهای تاریخی آن حضرت است که در چند فصل آمده است:
  1. فصل اوّل سخنان امام حسین علیه السّلام در زمان پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم،
  2. فصل دوّم سخنان حضرت امام حسین علیه السّلام در زمان امیرالمؤمنین علیه السّلام،
  3. فصل سوّم سخنان امام حسین علیه السّلام در زمان حضرت امام مجتبی علیه السّلام،
  4. فصل چهارم سخنان امام حسین علیه السّلام در زمان امامت خویش که شامل: پیش از مرگ معاویه، پس از معاویه، امام حسین علیه السّلام در مکه، امام حسین علیه السّلام به سوی کربلا و در کربلا، شب عاشورا، صبح عاشورا، شهادت اصحاب، گفتار آن حضرت در شهادت اهل­بیت علیهم السّلام، عصر عاشورا و پس از شهادت امام حسین علیه السّلام است.
  • جزء دوم کتاب در ۵ فصل است:

فصل اول: عقاید
اوّلین فصل بخش دوّم كه سخنان موضوعی امام حسین علیه السّلام است در ۹ بند به بحث‌های اعتقادی پرداخته شده که عبارتند از:

  1. توحید (و امامت)؛
  2. قرآن و تفسیر؛
  3. پیرامون جدّ گرامی امام حسین علیه السّلام؛
  4. پپرامون اهل بیت؛
  5. پیرامون امام علی علیه السّلام؛
  6. پیرامون امام حسن علیه السّلام؛
  7. پیرامون خود حضرت؛
  8. پیرامون امامان پس از حضرت؛
  9. در بارۀ شیعیان

فصل دوم: احکام
در این بخش به احكام عبادی در ۱۲ بند طهارت؛ نماز؛ روزه و زکات فطره؛ صدقه؛ حجّ؛ جهاد؛ امر به معروف و نهی از منکر؛ نکاح؛ داد و ستد؛ بدهی و وصیت؛ معیشت؛ حدود اشاره شده است.

فصل سوم: اخلاق
مباحث اخلاقی آن حضرت مشتمل بر: حدود اطاعت پدر، صفات حسنه، ادب و پاداش اسلام تا نصایح حضرت، آثار صلۀ رحم، نتیجۀ گناه، تصویر مرگ، ویرانی خانۀ آخرت و بالاخره ارزش اطعام مسلمان.

فصل چهارم: ادعیه
مشتمل بر دعاهایی در موضوعات: عاجزترین مردم، معنی استدراج، نیایش در قنوت نمازها، دعای عشرات، دعای عرفه، دعای تسكین درد اعضای بدن و بالاخره دعای مشلول.

فصل پنجم: اشعار
در این فصل اشعاری ذکر شده كه امام حسین علیه السّلام در مناسبات و زمان‌های مختلف انشاء فرموده است.[۲]

نام كتاب: فرهنگ جامع سخنان امام حسين عليه السّلام
ترجمه كتاب: موسوعه كلمات الامام الحسين عليه السّلام
نويسنده: گروه حديث پژوهشكده باقرالعلوم عليه السّلام وابسته به سازمان تبليغات اسلامى محمود شريفى، سيد حسين زينالى، محمود احمديان، سيد محمود مدنى
ترجمه: على مؤيدى

ارزش علمى موسوعه كلمات الامام الحسين عليه السّلام
در فرهنگ جامع سخنان امام حسين عليه السّلام دقت بسيار شده احاديث به همان صورت موجود در منابع بدون هيچ تغيير آورده شود اگر چه احتمال اشتباه ناسخ در برخى نسخه ها قوى بود و نيز سعى مؤ لفان بر اين بوده كه همه احاديثى كه منسوب به آن حضرت است آورده شود اگر چه برخى از آن ها ضعيف و يا مردود باشد (و تنها در چند مورد بسيار محدود كه قطعا از سخنان آن حضرت نيست از آوردن آن خوددارى شده است.) در اين مجموعه تنها رواياتى كه حاوى كلام امام حسين بوده است آورده شده است. رواياتى كه در رابطه با فضائل آن حضرت يا بيانگر وقايعى در رابطه با آن حضرت ولى خالى از كلمات آن حضرت بوده، نيامده است. ضمنا چنانچه يك روايت در برخى مدارك به امام حسين عليه السّلام نسبت داده شده و در برخى ديگر به ديگر معصومين، بعنوان روايت آن حضرت آمده و در برخى موارد به نقل آن از ساير معصومين در ساير مدارك اشاره شده است. ان الحياه عقيده و جهاد و ان كان دين محمد لم يستقم…بنابراين استناد آن ها به امام مشكل است. با توجه به تفاوت چاپ هاى مختلف كتب در تعداد جلد و صفحه مشخصات كامل نسخه چاپى كه از آن نقل مى كنيم در پايان كتاب آورده شده است. از آوردن احاديثى كه داراى يك يا دو كلمه از امام بوده و گوياى مطلبى نبوده است پرهيز شده است. براى اجتناب از تكرار و تقطيع احاديث، رواياتى كه مربوط به چند موضوع بوده فقط در يك جا آمده است. همچنين احاديثى كه امام حسين عليه السّلام از معصوم ديگرى نقل فرموده و خود، كلامى در آن روايات ندارد، در اين مجموعه نيامده است. موسوعه كلمات الامام الحسين عليه السّلام است كه با استقبال بزرگان و دانشوران حوزه علميه و مبلغان و محققان روبرو گرديد، به طورى كه ظرف هشت ماه سه بار چاپ شد. پژوهشكده باقرالعلوم عليه السّلام از آغاز به منظور خدمت به جامعه فارسى زبان در نظر داشت اين كتاب ارزشمند را به فارسى برگرداند تا گروه بيشترى از امّت اسلامى و شيفتگان عترت با فكر و فرهنگ حسينى بهتر و بيشتر آشنا گردند. اين توفيق نصيب مترجم فاضل و پرتلاش جناب حجّةالاسلام و المسلمين على مؤيدى شد. وى با دقّت و كوشش فراوان ترجمه اى روان و دقيق (با حذف موارد مشابه) از كتاب پديد آورد. زحمت ويرايش و بازنگرى ترجمه را نويسنده و محقق بزرگوار استاد جواد محدثى بر عهده گرفت. اميد است اين خدمت در پيشگاه خداوند و آستان قدس ‍ حسينى عليه السّلام مقبول افتد و زمينه را براى گردآورى سخنان تمام معصومين عليهم السّلام و ترجمه آن به زبان هاى زنده جهان فراهم آورد.

در پايان ياد آورى چند نكته ضرورى است
۱- اساتيد بزرگوار به ويژه حضرت آيةالله مشكينى و آيةالله احمدى ميانجى و آيةالله جنتى و… با تشويق هاى كتبى و شفاهى غبار خستگى از سيماى محقّقان كتاب زدودند، كه از بزرگوارى آنان سپاس گزاريم.
۲- از جناب حجّةالاسلام و المسلمين آقاى محمدى عراقى رياست محترم سازمان و حجه الاسلام و المسلمين آقاى محمود مهدى پور رياست محترم وقت پژوهشكده كه در طول انجام تحقيق و مراحل بعدى حمايت بى دريع نمودند و محققان و عزيزانى كه پس از ملاحظه كتاب و استفاده از آن مؤ لفين را مورد لطف قرار دادند تشكر و قدردانى مى شود.
۳- به دليل برخى حذف و اصلاحات، شماره گذارى ترجمه با شماره هاى متن موسوعه هماهنگ نيست و عرضه دقيق و حرف به حرف آن لازم به نظر نرسيد ولى سعى و تلاش بر اين بوده كه كاملترين سخن امام در هر مورد ترجمه و آوررده شود و از ترجمه متون مشابه خوددارى گردد.
۴- در ترجمه، متن كلمات آن بزرگوار، در پاورقى آمده و دعاهاى طولانى مثل دعاى عرفه و امثال آن نيامده است . ولى در ترجمه به موارد تجديد نظر و اضافات حديثى كه در چاپ چهارم اعمال گرديد توجه شده است .
۵- متن عربى اين كتاب به دليل حمايت مالى شخص نيكوكار با قيمت مناسب عرضه گرديد. و اينك ترجمه فارسى هم با حمايت نماينده محترم ولى فقيه و رياست محترم سازمان اوقاف و امور خيريه جناب حجه الاسلام و المسلمين محمد على نظام زاده منتشر و به قيمت مناسب عرضه مى شود، اميد است خداوند به همه محققان و مترجمان و خدمتگزاران فكر و فرهنگ اسلامى توفيق بيشتر عنايت كند و گامشان را در دفاع از انديشه و آرمان و مسير حضرت سيدالشهداء استوارتر دارد.

پانویس:

  • فرهنگ جامع سخنان امام حسین عليه السّلام، ص۱۹و۲۰.
  • فرهنگ جامع سخنان حضرت امام حسین عليه السّلام، ص۲۰.

 

منبع:

پژوهشكده باقرالعلوم عليه السلام؛ http://rbo.ir/

باکس شناور "همچنین ببنید"

از ایران چه می‌دانم؟

از ایران چه می‌دانم؟

مؤلف بلوکباشی، علی مجموعه؛ از ایران چه می دانم؟ شماره ۷ چاپ اول ۱۳۸۰ چاپ …