امتحان

آزمون

از شیوه‌های شناخت آزمون است. آزمون همان آزمایش، امتحان، سنجش، تجربه، محک و … است و در همه جا جریان دارد ولی در این میان انسان به سبب ویژگی‌های اختصاصی او که صاحب اراده است، بیش از دیگران است. هر دانش‌آموزی در سال با مجموعه‌ای از آزمون‌های درسی روبرو است و تنها کسانی موفق از آزمون‌ها بیرون می‌آیند که بتوانند ظرفیت خویش را افزایش و برای آزمون آماده شوند. هدف آفرینش  انسان، آزمون است.[۱]  خدا در زندگی روزمره انسان را می‌آزماید. جایگاه آزمون‌های پیاپی تا زمان شخصیت‌پذیری نهایی انسان، جایگاهی سرنوشت‌ساز است که همواره در برابر انواع آزمون‌های الهی است.[۲]  در آیه مخاطب آزمون مومنان می‌باشند ولی آزمون‌ها اختصاصی نیستند[۳] بلکه ابزار رسیدن به عبودیت است[۴] تا انسان رنگ خدایی بگیرد و در مقام انسان کامل به آبادانی زمین بپردازد.[۵] آزمون‌ها ابزاری برای بروز استعدادهای انسان است[۶] که گاهی با دادن نعمت‌ها است.[۷] البته گاهی آزمون به نعمتی را از دست دادن است.[۸] بر این اساس زندگی و مرگ هم ابزاری برای آزمون است.[۹]

اهداف آزمون‌: قرآن برای آزمون، اهداف چندی را بیان می‌کند که می‌توان موارد زیر را برشمرد:

  1. تصفیه قلوب: آزمون برای پالایش دل‌هاست.[۱۰]
  2. جداسازی خودی از غیرخودی: انجام آزمون‌هایی چون جهاد و دفاع از حریم‌های جان و مال و عرض و دین و … تا جداسازی مجاهدان خالص است.[۱۱] انسان می‌تواند خود را نشان دهد، هویت حقیقی خود را بسازد تا به کمالات برسد.[۱۲] یا به جای عبدالله شدن به ولایت شیطان درآید. آزمون ابزار جداسازی پاکان، خدا‌ترسان، نیکوکاران، سپاسگزاران، راستگویان، مومنان، مجاهدان و صابران حقیقی از غیرحقیقی است.[۱۳]
  3. دستیابی به تقوا: راه رسیدن به رشد تنها با تقوا به معنای بازدارندگی نفس از هرگونه پلیدی است.[۱۴] هدف آزمون برای دستیابی به تقوا واقعی است. [۱۵]
  4. ظهور عمل: انسان‌ها در باطن خویش اموری دارند که تنها هنگام برخورد با مشکلات می‌توانند آن را در عمل نشان دهند.[۱۶]
  5. تربیت انسان‌ها: آزمون راه پرورش انسان‌ها [۱۷] و فرصتی برای ساخته شدن است. [۱۸] هر انسانی برای رشد و رسیدن به مقام شایسته خویش‌، هرچند گاهی شکست می‌خورد، ولی هدف آزمون تربیت است.[۱۹]
  6. درک رشد: آزمون‌ها برای تشخیص رشد است.[۲۰] به این معنا که هر آزمونی معلوم می‌کند انسانی تا چه اندازه توانایی دارد و می‌تواند کاری را از پیش ببرد؟
  7. پیدایش یقین: آزمون‌ها برای پیدایش ایمان است[۲۱] تا انسان به درجه بالاتری از یقین برسد و به سوی حق بازگردد یا  از دیگران عبرت‌آموزی کند.[۲۲]
[۱] آیه ۷ سوره هود  و آیه ۲ سوره انسان.[۲] وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ؛البته شما را به اندكى ترس و گرسنگى و بينوايى و بيمارى و نقصان در محصول مى‌آزماييم. و شكيبايان را بشارت ده. بقره، ۱۵۵٫[۳] آیه ۳۰ سوره مومنون، ۳ سوره عنکبوت،۳۱ سوره محمد با نگاهی گسترده‌تر، سنت الهی آزمون را آزمون انسان‌ها می‌شمارد و آیه ۷۱ سوره مائده و ۱۶ سوره توبه و هم‌چنین ۷ سوره‌های هود و کهف در کنار آیات دیگر بر همگانی بودن آزمایش الهی تأکید می‌کند.[۴] ذاریات، آیه ۵۶.[۵] وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً ۖ قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ ۖ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ؛و چون پروردگارت به فرشتگان گفت: من در زمين خليفه‌اى مى آفرينم، گفتند: آيا كسى را مى‌آفرينى كه در آنجا فساد كند و خونها بريزد، و حال آنكه ما به ستايش تو تسبيح مى‌گوييم و تو را تقديس مى كنيم؟ گفت: من آن دانم كه شما نمى‌دانيد. بقره، ۳۰٫[۶] ثُمَّ جَعَلْنَاكُمْ خَلَائِفَ فِي الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ؛  آنگاه شما را در روى زمين جانشين آنها گردانيديم تا بنگريم كه چگونه عمل مى‌كنيد. آیه ۱۴ سوره یونس.[۷] وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقاً، لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَ مَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذاباً صَعَداً؛ و اگر بر طريقه راست پايدارى كنند، از آبى فراوان سيرابشان كنيم. تا آنها را بيازماييم. و هر كه از ذكر پروردگارش اعراض كند او را به عذابى دشوار دراندازد. جن، ۱۶ و۱۷٫[۸] زمر آیه ۴۹ و نیز ۱۵ و ۱۶ سوره فجر.[۹] آیه ۲ سوره ملک و آیه ۷ سوره کهف، اسراء آیه ۶۰، حدید آیه ۲۵ و مائده آیه ۴۸ و اعراف آیه ۱۶۸.[۱۰] آیه ۱۵۴ سوره آل‌عمران.[۱۱] آیات ۱۴۰ و ۱۴۱ سوره آل‌عمران.[۱۲] ثُمَّ جَعَلْنَاكُمْ خَلَائِفَ فِي الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ؛  آنگاه شما را در روى زمين جانشين آنها گردانيديم تا بنگريم كه چگونه عمل مى‌كنيد. آیه ۱۴ سوره یونس.[۱۳] بقره آیه ۲۴۹، آل‌عمران آیات ۱۴۰ و ۱۶۶، نمل آیه ۲۰، عنکبوت آیه ۳، سبا آیات ۱۵ و ۲۱ و بقره آیه ۱۴۳، آل‌عمران آیه ۱۷۹ ، مائده آیه ۹۴، هود و کهف آیه ۷ و ملک آیه ۲، محمد آیه ۳۱، آل‌عمران آیه ۱۵۲ و توبه آیه ۱۶ و حدید آیه ۲۵.[۱۴] بَلِ الْإِنْسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ؛ بلكه آدمى خويشتن خويش را نيك مى‌شناسد،آیه ۱۴ سوره قیامه.[۱۵] إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْوَاتَهُمْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوَىٰ ۚ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ؛ كسانى كه در نزد پيامبر خدا صدايشان را پايين مى‌آورند همانهايند كه خدا دلهايشان را به تقوى آزموده است. آنها راست آمرزش و مزد بسيار.آیه ۳ سوره حجرات.[۱۶] روشن شدن تقوا، اعراف آیه ۱۲۹ و اظهار تسلیم در برابر دستورهای خدا، صافات آیات ۱۰۲ و ۱۰۳.[۱۷] آیه ۱۴۴ سوره بقره.[۱۸] آیه ۴۹ سوره بقره و آیات ۱۲۹ و ۱۴۱ اعراف.[۱۹] آیه ۲۰ سوره فرقان.[۲۰] نساء آیه ۶.[۲۱] آیه ۳۱ مدثر.[۲۲] اعراف آیه ۱۶۸؛ توبه آیه ۱۲۶٫

باکس شناور "همچنین ببنید"

مولود بابرکت

فرزند بابرکت

در میان اهل‌بیت (ص)، پس از حضرت فاطمه (س)، کوتاه‌ترین زندگانی را کسی دارد که …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *