شنبه , ۲۷ آبان ۱۳۹۶
خانه / آیین زندگی / زیبایی‌های کربلاء
زیبایی های کربلاء

زیبایی‌های کربلاء

زیبایی های کربلاء
زیبایی های کربلاء

در نوع نگاه به عالم هستی و تفسیر تغییر و تحولات این جهان در تجلّی کمال انسانیّت، و تجلّی رضا به قضای الهی، رسم‌الخط حقّ و باطل، تبلور فتح ناب به عنوان چهار شاخصه از جلوه‌های زیبایی «مَا رَأَیْتُ إِلَّا جَمِیلًا» است. گاهى «عظمت در نگاه است، نه در چیزى که بدان مى نگرند.» – آن گونه که برخى گفته‌اند – گاهى هم زیبایى در نگاه و دید انسان است، نه در دیدنى‌ها. آن که به چشم «نظام احسن» به همه هستى مى‌نگرد؛ از این نگاه، خیلى چیزها هم «دیده» مى شود، هم «زیبا» دیده مى شود؛ تا چه عینکى بر چشم زده باشیم و از کدام زاویه به هستى و حوادث بنگریم. «زیبابینى» هستى و حیات، هم آرامش روح و وجدان مى بخشد، هم صلابت و پایدارى و پایمردى مى آفریند و هم قدرت تحمل ناگوارى‌ها را مى افزاید. از این نگاه، «عاشورا» – همان گونه که زینب‌کبرى(س) فرمود، جز «زیبایى» نبود – آن چه زینب قهرمان در مقابل طعنه و طنز دشمن نسبت به این حادثه، بر زبان راند؛ «مَا رَأَیْتُ إِلَّا جَمِیلًا» پیش‌تر آرزوى حسین بن على(ع) بود که در طلیعه این سفر، آرزو و اظهار امیدوارى کرده بود که آن چه پیش مى‌آید و آن چه اراده خدا است، «خیر» براى او و یارانش باشد؛ چه به صورت «فتح»، چه به شکل «شهادت» قال الامام الحسین علیه‌السّلام: «اَرْجُو اَن یکونَ خیراً ما اراد اللهُ بنا، قُتِلنا ام ظَفِرْنا» امام حسین (ع): «امیدوارم آن چه خدا برای ما اراده فرموده است خیر باشد، چه کشته شویم و چه پیروز گردیم.» (اعیان الشیعه، ج۱، ص ۵۹۷) زیبا دیدن خواهر و خیر دیدن برادر، مکمل یکدیگرند. جلوه‌هاى زیبایى و نمادهاى جمال در آینه کربلا بسیار است، از جمله:

۱ . تجلّى کمال انسانیّت
این که انسان تا کجا مى‌تواند اوج بگیرد، و خدایى گردد و فانى در او، در «میدان عمل» روشن مى شود. کربلا نشان داد که سقف تعالى انسان و آستانه رفعت روحى و تصعید وجودى و ظرفیت کمال‌جویى و کمال یابى او تا کجا است. پرونده آن حماسه نشان داد «که تا چه حد است مقام آدمیت». این نکته براى جویندگان ارزش‌ها بسى زیبا است و معیار!

۲ . تجلّى رضا به قضای الهی
در مقامات و مراحل عرفانى و سلوک، رسیدن به مقام «رضا» بسى دشوار و ارجمند است. اگر حضرت زینب، حادثه کربلا را زیبا مى بیند، به دلیل بروز این شاخصه متعالى در عملکرد ولى خدا سیدالشهدا و یاران و دودمانش است. به راستى که حسین‌بن‌على در میان آنان – که یکى به درد یا درمان و یکى به وصل یا هجران مى‌اندیشید و آن را مى پسندید – «آن چه را جانان پسندد» مى‌پسندید. کربلا تجلّى گاه رضاى انسان به قضاى خدا بود. آن حضرت در واپسین لحظات حیات در قتلگاه، چنین زمزمه مى کرد: «الهى رضى بقضائک». خواهر خویش را نیز به همین نکته توصیه کرده بود: «ارضى بقضاء الله».این مرحله از عرفان؛ یعنى خود را هیچ ندیدن و جز خدا ندیدن و در مقابل پسند خدا اصلا پسندى نداشتن. در آغاز حرکت از مکه به سوى کوفه نیز در خطبه‌اى فرموده بود: «رضاالله رضانا اهل البیت»؛ «رضا و پسند ما خاندان، همان پسند خدا است».این مبناى جانبازى و عشق حسین است و زینب عزیز، این را زیبا مى بیند و این منطق و مرام را مى‌ستاید. آن روز که جان خود فدا مى کردیم با خون به حسین اقتدا مى کردیم چون منطق ما منطق عاشورا بود با نفى «خود»، اثبات «خدا» مى کردیم

۳ . رسم الخط حق و باطل
از زیبایى‌هاى دیگر عاشورا، خط‌کشى میان حق و باطل و تبیین منطقه حضور و عمل انسان‌هاى «دد منش» و «فرشته خو» است. وقتى خوبى و بدى و حق و باطل به هم در آمیزد، تیرگى باطل حق را هم غبار آلود و ناپیدا و مشوّه جلوه مى دهد. در ظلمت آبادى این چنین، گمراهى اندیشه‌ها و انسان‌ها طبیعى است و «کفر نقابدار»، مسلمانان ساده‌لوح و سطحى نگر را به شبهه مى افکند! زیبایى کار امام حسین آن بود که مشعلى روشن کرد، تا راه، روشن و تیرگى‌ها زدوده شود و، چهره‌ها در آن هواى گرگ و میش «فتنه و دروغ»، نمایان و باز شناسانده شود، تا دیگر فریب و نقاب، بى اثر گردد؛ آیا این زیبا نیست؟ عاشورا یک رسم الخط بود؛ ترسیم روشن خطى که حق و باطل را جدا کرد و مسلمان ناب را از مسلمان نماى مدعى باز شناساند و پیروان رحمان و جنود شیطان هر کدام در یک سو به عیان دیده شدند. حق، پى برده و صریح، به نبرد باطل آمد که عیان و بى نقاب به کربلا لشکر کشیده بود و مزورانه بر طبل «یا خیل الله ارکبى» مى‌کوبید. اگر هم اندک تردیدى در «شناخت» باقى مانده بود، خطبه‌هاى زینب در کوفه و شام، آن را زدود. این از زیبایى‌هاى بس قیمتى حادثه خونین عاشورا بود.

۴ . تبلور فتح ناب
از زیبایى هاى دیگر عاشورا، مفهوم تازه‌اى از «پیروزى» است. عده اى به غلط، پیروزى را تنها در «غلبه نظامى» مى پندارند و شکست را در مظلومیت و شهادت! عاشورا نشان داد که در اوج مظلومیت هم مىتوان «فاتح» بود و با کشته شدن هم مى توان دفتر و کتاب پیروزى را نگاشت و با خون هم ترسیم «تابلوى ظفر» میسر است. پس فاتح معرکه کربلا امام حسین(ع) بود و چه فتح زیبایى! این همان «پیروزى خون بر شمشیر» است که در سخن امام راحل(قدس سره) هم جلوه گر شد و فرمود: «ملتى که شهادت براى او سعادت است، پیروز است… ما در کشته شدن و کشتن پیروزیم» و این همان آموزش قرآنى «احدى الحسنیین» است که فرهنگ مبارزان الهى است. کسى که به «تکلیف» عمل کرده باشد، در هر حال پیروز است؛ آن هم پیروزى ناب. گر چه از داغ لاله مى سوزیم ما همان سر بلند دیروزیم چون به تکلیف خود عمل کردیم روز فتح و شکست پیروزیم. این دیدگاه را، هم امام حسین(ع) داشت، هم امام سجاد (ع) و هم حضرت زینب (س). با این دید، همه آن حوادث تلخ، چون پیامدى به سود اسلام و حق داشت، جمیل و شیرین بود. وقتى ابراهیم بن طلحه از امام زین‌العابدین پرسید: «چه کسى غالب شد؟» حضرت فرمود: «آن گاه که وقت نماز فرا مى رسد، اذان و اقامه بگو، خواهى فهمید که چه کسى پیروز شد!» آیا این، در حادثه کربلا زیبا نیست؟ پیروزى، حتى در صورت کشته شدن و شهادت!

۵ . حرکت در مسیر مشیت خدا
زیباترین جلوه این است که انسان، یک عمل و حادثه را در بستر «مشیهًْ الله» و همسو با «خواست خدا» ببیند. اگر سالار شهیدان و یارانش به خون نشستند و اگر زینب و دودمان مصطفى به اسارت رفتند، این در لوح مشیت الهى رقم خورده بود و چه جمالى برتر از این که کار گروهى، با جدول مشیت خدا هماهنگ گردد؟! مگر به حسین بن على از غیب، خطاب نیامده بود که خواسته خدا آن است که تو را کشته ببیند: «ان الله شاء ان یراک قتیلا»؟ و مگر مشیت خدا آن نبود که عترت پیامبر در راه نجات دین و آزادى انسان، به اسارت بروند: «ان الله شاء ان یراهن سبایا»؟ پس چه غم از آن شهادت و این اسارت؟ هر دو، هزینه‌اى بودند که براى بقاى دین و افشاى طاغوت، مى‌‌بایست پرداخته مى‌شدند؛ آن هم عاشقانه، صبورانه و قهرمانانه! براى زینب بزرگ- که پرورده دامان وحى و تربیت شده مکتب على است – این حرکت در بستر مشیت الهى، اوج ارزش‌ها و زیبایى‌ها است. وى مجموعه این برنامه را از آغاز تا انجام، زیبا مى‌بیند؛ چون تک تک صحنه‌ها را منطبق با آن «خواسته ربوبى» مى بیند. آیا با این تحلیل و نگاه، حادثه عاشورا زیبا نیست؟

۶ . شب قدر عاشورا
این صحنه، از درخشان‌ترین جلوه‌هاى زیبایى است. کسانى که در سر دوراهى رفتن و ماندن، «ماندن» را – که نشان «وفا» و «ایثار» است – بر مى گزینند و «زندگى بدون حسین» را ذلت و مرگ مى‌شمارند. آن خطبه امام، ابراز وفادارى یاران، سخنان و سؤال امام با قاسم، شب بیدارى اصحاب تا سحرگاهان، زمزمه تلاوت قرآن و نیایش از خیمه‌ها، اعلام وفادارى یاران در حضور زینب کبرى و امام حسین و…، هر کدام برگى زریّن از این «کتاب جمال» است؛ چرا حضرت زینب(س)، عاشورا را زیبا نبیند؟ آن چه در کربلا اتفاق افتاد، به یک «بنیاد»، براى مبارزه با ستم در طول تاریخ و در همه جاى زمین تبدیل شد؛ آیا این زیبا نیست؟ لحظه لحظه‌هاى عاشورا، به صورت یک «مکتب» در آمد که به انسان «آزادگى»، «وفا»، «فتوت»، «ایمان»، «شجاعت»، «شهادت طلبى» و «بصیرت» آموخت؛ آیا این زیبا نیست؟ خون‌هاى مطهرى که در آن دشت بر زمین ریخت، سیلى شد و بنیان ستم را ویران کرد؛ آیا این زیبا نیست؟ هر بساطى را که عمرى شامیان گسترده بود نیم روزى این حسین‌بن‌على برچید و رفت. فاجعه آفرینان کوفه و شام، فکر مى کردند با قتل عام اصحاب حق، خود را جاودانه مىسازند؛ ولى در نگاه ژرف زینب، آنان گور خویش را کندند و چهره نورانى اهل بیت روشن‌تر و نام شان جاودان و دین خدا زنده و کربلا یک دانشگاه شد. زینب قهرمان و عارف، این ها را مى دانست و از وراى قرون مى دید. مکتبی بودن یک مسلمان را از این جا می‌توان شناخت که در همه ابعاد زندگی و کارهای فردی و اجتماعی، نسبت به آن چه «وظیفه دینی» است، متعبّد و عامل باشد. تکلیف در شرایط مختلف فرق می‌کند. ممکن است مطابق خواسته قلبی انسان باشد یا مخالف، مورد پسند مردم باشد یا نه. مسلمان چون در برابر خداوند تعهد سپرده است، عملکرد او نیز باید طبق خواسته او باشد و هیچ چیز را فدای «عمل به تکلیف» نکند. در این صورت، هر چند به ظاهر شکست هم بخورد، پیروز است چون در انجام وظیفه کوتاهی نکرده است. فرهنگ «عمل به تکلیف» وقتی در جامعه و میان افرادی حاکم باشد، همواره احساس پیروزی می‌کنند. به تعبیر قرآن کریم به «احدی الحسینین» دست می‌یابند و در مبارزات هم چه کشته شوند و چه به پیروزی نظامی و سیاسی برسند، در هر دو صورت برای آنان خوب است. این بود که در مقابل سخن نیشدار و زخم زبان والى کوفه – که با طعنه خطاب به این بانوى اسیر گفت: کار خدا را با برادر و خاندانت چگونه دیدى – فرمود: «مَا رَأَیْتُ إِلَّا جَمِیلًا»؛… جز زیبا چیزى ندیدم!

نظراتتان را از طریق بخش دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید:

یمنا؛ پایگاه اطلاع رسانی یاران محمد امین (ص): انتقادات، پیشنهادات و مطالب خود را به نشانی ادمین کانال ارسال نمایید: @yomnaadmin آدرس تلگرام: t.me/Yomna_ir

منابع:

  1. کیهان
  2. پژوهشکده باقرالعلوم علیه السّلام

باکس شناور "همچنین ببنید"

معجزات پیامبر(ص)

معجزات پیامبر(ص)

معجزه، کار شگفت و خارق العاده‌ای است که پیامبران الهی بر خلاف قوانین عادی و …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هشت + هفت =