سه شنبه , ۲۱ آذر ۱۳۹۶
خانه / آیین زندگی / پرچمدار علوم اسلامي
امام صادق (ع) علیه السّلام

پرچمدار علوم اسلامي

امام صادق (ع) علیه السّلامزندگي گرانقدر امام صادق علیه السّلام از جنبه هاي گوناگون قابل تأمّل و بررسي است؛ اما آن چه بيشتر به آن پرداخته شده، وسعت ابعاد علمي و تربيتي آن حضرت است كه به واسطه شرايط حاكم بر آن عصر، فرصت تجلي و تبلور بيشتري يافت. آن امام بزرگوار در سايه بهره مندي از فضاي مناسبي كه به دليل ضعف دستگاه حاكم حاصل شده بود، با تأسيس بزرگترين دانشگاه علوم اسلامي، به تعليم و تربيت شاگردان بسياري پرداخت كه بعضي از آن ها از سرآمدان عصر خود شدند. اهميت مدرسه امام صادق(ع) تا جايي است كه بسياري از انديشمندان و صاحب نظران بر اين باورند كه شايد نتوان در طول تاريخ تشيع مدرسه اي فكري و فرهنگي يافت كه اين چنين توانسته باشد نسل هاي متولي را تحت تأثير قرار داده و اصول و افكار انسان ساز خود را در ميان آن ها گسترش دهد. دستاوردهاي اين دانشگاه عظيم، تنها به تربيت شاگردان فرهيخته در حوزه هاي مختلف علوم عقلي و نقلي محدود نمي شود، بلكه اصلي ترين و تأثيرگذارترين دستاوردهاي كاربردي اين مكتب علمي، بسط و تعميق انديشه هايي است كه در سطح جامعه ايجاد و سبب ساز ايجاد تمدني غني در عرصه فرهنگ ديني شده است. در همين زمينه، با صاحب نظران مختلف گفتگويي انجام داده ايم كه در ادامه مي خوانيد…

عامل خيزش علمي اسلام
زندگي امام صادق(ع) از سال ۸۳ هجري شروع و در سال ۱۴۸ هجري پايان پذيرفت. بنابراين، ايشان خلفاي بسياري را ديده و با شرايط گوناگوني مواجه بوده اند. ايشان تا يازده سالگي همراه جد بزرگوارشان امام سجاد(ع) و تا ۳۱ سالگي همراه پدرشان امام باقر(ع) در هجرت ها، مناظره هاي علمي و جلسات درس و بحث حضور داشتند و پس از رسيدن به امامت، به طور مستقيم تلاش و تكاپوي خود را در مسير ترويج و تكثير علوم معرفتي و انديشه هاي ديني ادامه دادند. حجة الاسلام يوسفي غروي، استاد حوزه علميه قم در اين زمينه مي گويد: امام صادق(ع) مدت ۳۵ سال را در كنار پدر گرامي شان، امام باقر(ع) در دانشگاه اهل بيت(علیهم السلام) گذراند و در آغاز جواني شاهد فروپاشي دولت امويان بود و وقتي عباسيان روي كار آمدند، حلقه هاي درسي را كه در مسجد مدينه و بيرون از آن زير نظر امام باقر(ع) داير بود، درك كردند.وي افزود: طبق منابع موثق تاريخي، در اين حلقه هاي درس صدها دانشمند و طالب علم از سرزمينهاي مختلف اسلامي حضور مي يافتند و امام صادق(ع) در كنار پدرشان علوم دين، اسرار هستي و هر آنچه را كه از پدرانش و آنها از پيامبر اكرم(صلی الله علیه وآله وسلّم) به ارث برده بودند، مي آموختند. ايشان تا آخرين لحظه حيات امام باقر(ع) در كنارشان بودند و در مكتب فقه، حديث و علوم اسلامي به فعاليتهاي خود در موضوعهاي گوناگوني كه همه در جهت خدمت به معرفت اسلامي بود ادامه مي دادند تا اينكه در سال ۱۱۴ هجري امام باقر(ع) زندگي را بدرود گفتند و امام صادق(ع) رهبري ديني جامعه اسلامي را برعهده گرفتند. يوسفي غروي با اشاره به اين كه امامت حضرت صادق(ع) همزمان با درگيري و مقابله داعيان مختلف حكومت اسلامي بود، مي گويد: از يك سو حاكميت پيشين اموي ادعاي حكومت را داشت و از سوي ديگر با روي كار آمدن حاكمان بني عباس كه به ظاهر ادعاي رضاي آل محمد را داشتند، جبهه جديدي از تزوير، نفاق و انحراف گشوده شد. وي مي افزايد: در اين ميان، امام صادق(ع) به جاي اقدام نظامي، حضور در جبهه فكري و فرهنگي را ترجيح دادند تا ضمن تنقيح و تذهيب مباني و مبادي تفكر شرعي و ديني، از نفوذ و گسترش آموزه هاي غير اسلامي جلوگيري كنند. اين استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: در دوره امام صادق(ع)، نهضت ترجمه از زبان يوناني، فارسي و هندي به عربي آغاز شده بود و در نتيجه شبهات كلامي كه پيش از آن مطرح بود، در اين دوره با وام گيري از انديشه هاي يوناني به تجديد قوا مي پرداخت و از سوي ديگر شبهه افكناني مانندابن ابي العوجاء و ابوشاكردهياني كه به طور علني باورهاي مردم را مورد تهديد قرار مي دادند، اساس ديانت توحيد و تفكر الهي را نشانه گرفته بودند. به همين دليل، در حوزه درسي امام صادق(ع) علاوه بر مباحثي كه مي توان از آن به بحثهاي درون ديني تعبير كرد، مباحثات برون ديني نيز صورت مي گرفت و مسائلي مانند ضرورت و لزوم دين، اثبات خدا، جبر و اختيار، عدالت و حسن و قبح مورد بحث واقع مي شد. وي مي افزايد: بنابراين امام(ع) پرچم بيان علم حقيقي و واقعي اسلام را بر دوش كشيدند و ايستادگي ايشان در برابر امواج كفر آميز و شبهه هاي گمراه كننده آن و حل مشكلات و معضلات فكري كه به پيدايش گروه هاي منحرفي همچون غلات، زنديقان، جاعلان حديث و اهل راي منجر شده بود را مي توان از جدي ترين اقدامهاي علمي و فرهنگي امام(ع) برشمرد.

نظراتتان را از طریق بخش دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید:

یمنا؛ پایگاه اطلاع رسانی یاران محمد امینْ (ص)

انتقادات، پیشنهادات و مطالب خود را به نشانی ادمین کانال: @yomnaadmin ارسال نمایید. آدرس تلگرام:  t.me/Yomna_ir

ولادت رسول مهربانی‌ها حضرت محمّد(ص) و صادق آل محمد حضرت امام صادق(ع) مبارک

منابع:
بلاغ
روزنامه قدس(زهرا دلپذير)
مكتب امام صادق(ع) موجب خيزش علمي جهان اسلام – ۱
مكتب امام صادق(ع) موجب خيزش علمي جهان اسلام – ۲

باکس شناور "همچنین ببنید"

پس از اتمام پاییز

پس از اتمام پاییز

روزها، ماه ها، در پی هم می گذرند… در این فصل درختان لباسی به تن …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

17 + 7 =