سه شنبه , ۱ آبان ۱۳۹۷
خانه / آیین زندگی / حقوق بشر
روز حقوق بشر

حقوق بشر

روز حقوق بشر

«کرامت انسانی» مهمّ ترین اصل حقوق بشر است. آیه هفتاد سوره اسرا: «همانا فرزندان آدم را کرامت بخشیدیم»، به این حقیقت اشاره می کند. ۱ از مهم ترین مباحثی که ارتباط تنگاتنگی با افکار عمومی ملت ها دارد، رعایت مسئله حقوق بشر است، به گونه ای که بیش تر حکومت های جهان می کوشند نشان دهند در حکومت آن ها، حقوق بشر نقض نمی شود و آنان، مدافعان واقعی این اصل اساسی اند تا حاکمیتشان را مشروعیت بخشند و واجد مشروعیت جهانی گردند. با وجود این، تا وقتی ضرورت های لازم، حکومت ها را در تنگنا قرار ندهد، حاضر نخواهند شد به حقوق مردم اهمیّت بدهند. با دقّت در دنیای به اصطلاح «متمدّن امروزی» به روشنی درمی یابیم که «برابری عمومی انسان ها» چیزی بیش از حیله ای سیاسی برای فریب مردم نیست که به صورت مسئله ای سیاسی و اجتماعی مطرح شده است.

اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر یک پیمان بین‌المللی است که در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در تاريخ ۱۰دسامبر ۱۹۴۸میلادی، مطابق با ۱۹آذر ۱۳۲۷خورشيدي در پاریس به تصویب رسیده است. این اعلامیه نتیجه مستقیم جنگ جهانی دوم بوده و برای اولین بار حقوقی را که تمام انسان ها مستحق آن هستند، به صورت جهانی بیان می دارد. اعلامیه ی مذکور شامل ۳۰ماده است که به تشریح دیدگاه سازمان ملل متحد در مورد حقوق بشر می‌پردازد. مفاد این اعلامیه حقوق بنیادی مدنی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، و اجتماعی‌ای را که تمامی ابنای بشر در هر کشوری باید از آن برخوردار باشند، مشخص کرده‌است. مفاد این اعلامیه از نظر بسیاری از پژوهشگران الزام‌آور بوده و از اعتبار حقوق بین‌الملل برخوردارست، زیرا به صورت گسترده‌ای پذیرفته شده و برای سنجش رفتار کشورها به کار می‌رود. کشورهای تازه استقلال یافتهٔ زیادی به مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر استناد کرده و آن را در قوانین بنیادی یا قانون اساسی خود گنجانده‌اند. از آن جا كه شناسايي حيثيت ذاتي كليه اعضاي بشري و حقوق يكسان و انتقال ناپذير آنان اساس آزادي، عدالت و صلح را در جهان تشكيل مي دهد.  از آن جا كه عدم شناسايي و تحقير حقوق نشر منتهي به اعمال وحشيانه اي گرديده استبشريت را كه روح به عصيان واداشته و ظهور دنيايي كه درآن افراد بشر در بيان عقيده، آزاد و از ترس و فقر، فارغ باشند به عنوان بالاترين آمال بشر اعلام شده است. از آن جا كه اساسا” حقوق انساني را بايد با اجراي قانون حمايت كرد تا بشربه عنوان آخرين علاج به قيام بر ضد ظلم وفشار مجبورنگردد.  ازآن جا كه اساسا” لازم است توسعه روابط دوستانه بين ملل را مورد تشويق قرار داد. از آن جا كه مردم ملل متحد، ايمان خود را به حقوق اساسي بشر و مقام و ارزش فرد انساني حقوق مرد و زن و تساوي مجددا” در منشور، اعلام كرده اند و تصميم راسخ گرفته اند كه به پيشرفت اجتمايي كمك كنند و در محيطي آزاد تر وضع زندگي بهتري به وجود آورند. از آن جا كه دول عضو متعهد شده اند كه احترام جهاني و رعايت واقعي حقوق بشر و آزادي هاي اساسي را با همكاري سازمان ملل تامين كنند. از آن جا كه حسن تفاهم مشتركي نسبت به اين حقوق و آزادي ها براي اجراي كامل اين تعهد، كمال اهميت را دارد، مجمع عمومي اين اعلاميه جهاني حقوق بشر را آرمان مشتركي براي تمام مردم و كليه ملل، اعلام ميكند و افراد همه اركان اجتماع، اين اعلاميه را دايما”، در مد نظر داشته باشند و مجاهدت كنند كه به وسيله تعليم و تربيت، احترام اين حقوق و آزادي ها توسعه يابد و با تدابير تدريجي ملي و بين المللي، شناسايي و اجراي واقعي و حياتي آنها چه در ميان خود و چه در بين مردم كشورهايي كه در قلمرو آنها مي باشد، تامين گردد.

حقوق بشرمتن اعلامیه
مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سه سال پس از تأسیس سازمان ملل متحد، اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر را تصویب کرد و اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر، که هدف آن برقراری تضمین حقوق و آزادی‌های برابر برای همه مردم بود در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ به تصویب رسید، روزی که اینک در سراسر جهان به عنوان روز بین‌المللی حقوق بشر گرامی داشته می‌شود.
ماده ۱- همه افراد بشر آزاد و با حيثيت و حقوق يكسان زاييده مي شوند و داراي موهبت خرد و وجدان مي باشند و با يكديگر با روحيه برادري رفتار كنند.
ماده ۲- هركس مي تواند از كليه آزادي ها كه در اعلاميه حاضر به آن تصريح شده، بي هيچگونه برتري، منجمله برتري از نظر نژاد و رنگ و جنس و زبان و دين يا هر عقيده ديگر، و از نظر زاد و بوم يا موقعيت اجتماعي، و از نظر توانگري يا نسب يا هر وضع ديگر بهره مند گردد. نيز هيچ امتيازي بر اساس نظام سياسي يا قانوني يا بين المللي مربوط به كشور يا سرزميني كه شخص از تبعه آن محسوب است وجود نخواهد داشت، خواه سرزمين مزبورمستقل باشد يا زير سرپرستي، خواه فاقد خود مختاري باشد يا سرزميني كه حاكميت آن به شرطي از شروط محدود شده باشند.
ماده ۳- هر كس حق دارد از زندگي و آزادي و امنيت شخص خويش برخوردار باشد.
ماده ۴- هيچ كس را نمي توان به بنده گي يا برده گي گرفت.بنده گي و سوداگري بنده در هر شكل كه باشد ممنوع است.
ماده ۵- هيچ كس را نمي توان شكنجه كرد يا مورد عقوبت يا روش وحشيانه و غير انساني يا اهانت آميز قرار داد.
ماده ۶- هر كس داراي اين حق است كه شخصيت حقوقي او در همه جا مراعات گردد.
ماده ۷- همه افراد در پيشگاه قانون يكسانند و حق دارند كه بي هيچ تفاوت از پشتيباني قانون بطور برابر استفاده كنند.
هر كس حق دارد در مقابل هرگونه تبعيض كه ناقض اين اعلاميه باشد ودر مقابل هرگونه عملي كه چنين تبعيضي را تشويق كند، از حمايت يكسان قانون برخوردار گردد.
ماده ۸- هركس مي تواند از تعدي به حقوق اصلي كه به موجب قانون اساسي يا قانونهاي ديگر براي او شناخته شده است به دادگاههاي صلاحيت دار ملي متوسل گردد تا حقش استيفا شود.
ماده ۹- هيچ كس را نمي توان خودسرانه بازداشت كرد يا زنداني ساخت يا تبعيد نمود.
ماده ۱۰- هركس حق دارد با استفاده كامل از تساوي حقوق با ديگران، دعواي او در يك دادگاه مستقل و بي طرف عادلانه و علني رسيدگي شود و آن دادگاه در باره حقوق و تعهدات او، يا صحت هرگونه اتهام كيفري كه به او متوجه باشد حكم دهد.
ماده ۱۱- الف) هركس متهم به ارتكاب جرمي باشد، تا وقتي تقصير او طي محا كمه علني كه در آن هر گونه تضمين ضروري براي دفاع تامين شده باشد قانونا” به ثبوت نرسد، بي گناه محسوب مي شود. ب) هم چنين هيچكس به علت ارتكاب عملي يا خودداري از عملي محكوم نخواهد شد مگر وقتي كه آن كار بموجب قوانين ملي يا بين المللي در هنگام ارتكاب، جرم محسوب باشد.نيز هيچ كس به مجازاتي بيش از مجازات مقرر در هنگام ارتكاب جرم محكوم نخواهد شد.
ماده ۱۲- زندگاني خصوصي يا امور خانوادگي يا محل سكونت، يا مراسلات كسي نبايد در معرض دخالت خود سرانه واقع شود.نيز به حيثيت و حسن شهرت هيچكس نمي توان حمله كرد.
هركس حق دارد در اين گونه دخالت ها يا اين گونه تجاوزها، از پشتيباني قانون برخوردار باشد.
ماده ۱۳- الف) هركس حق دارد در داخل هر كشور آزادانه نقل مكان كند و هر كجا بخواهد اقامت گزيند. ب) هركس مي تواند هر كشوري را كه بخواهد، منجمله كشور خود را، ترك كند و مي تواند به كشور خود باز گردد.
ماده ۱۴- الف) هركس حق دارد براي گريز از هر گونه شكنجه و فشار به جايي پناهنده شود. نيز مي تواند در ساير كشورها از پناهندگي استفاده كند. ب) در جرايم غير سياسي يا اموري كه مخالف با اصول و هدفهاي ملل متحد باشد نمي توان از حق پناهندگي استفاده كرد.

ماده ۱۵- الف) هركس مي تواند هر مليتي را بخواهد بپذيرد. ب) هيچ كس را نمي توان خود سرانه از مليت او محروم ساخت يا حق تغيير مليت از اورا سلب نمود.
ماده ۱۶- الف) زن و مرد وقتي به سن ازدواج برسند مي توانند بدون هيچ قيد نژادي و ملي و ديني ازدواج كنند، و خا نوا ده بنياد گذارند. آنان به هنگام زناشويي و در اثنا و هنگام انحلال آن داراي حقوق متساوي مي باشند. ب) عقد ازدواج جز با رضاي آزادانه همسران آينده، قانوني نيست. ج) خانواده عنصر طبيعي و اساسي اجتماع است و بايد از پشتيباني جامعه برخوردار باشد.
ماده ۱۷- الف) هركس به تنهايي يا با شراكت ديگري داراي حق مالكيت است. ب) مالكيت هيچ كس را نمي توان بر خلاف قانون از وي سلب كرد.
ماده ۱۸- هركس داراي حق آزادي فكر و ضمير و دين است. لازمه اين حق آن است كه هر كس خواه به تنهايي يا با ديگران علني يا خصوصي از راه تعليم و پي گيري و ممارست، يا از طريق شعايير و انجام مراسم ديني، بتواند آزادانه، دين و يقينات خود را ابراز كند.
ماده ۱۹- هر كس آزاد است هر عقيده اي را بپذيرد و آن را به زبان بياورد و اين حق شامل پذيرفتن هرگونه راي بدون مداخله اشخاص مي باشد و مي تواند به هر وسيله كه بخواهد بدون هيچ قيد و محدوديت به حدود جغرافيايي، اخبار و افكار را تحقيق نمايد و دريافت كند و انتشار دهد.
ماده ۲۰- الف)هر كس حق دارد آزادانه در احزاب و جماعت هاي مسالمت آميز شركت جويد. ب) هيچ كس را نمي توان وادار ساخت به حزبي بپيوندد.
ماده ۲۱- الف) هركس حق دارد مستقيما” يا به وسيله نمايندگاني كه آزادانه انتخاب شده باشند در اداره امور عمومي كشور خود شركت جويد. ب) اراده ملت اساس قدرت اختيارات ملي است، اين اراده به وسيله انتخابات شرافتمندانه صورت مي گيرد كه دوره به دوره از طريق انتخابات عمومي يكسان، با راي مخفي يا بنا به روشي مشابه با آن كه آزادي راي را تامين، انجام مي يابد.
ماده ۲۲- هر كس از حيث اين كه عضو جامعه محسوب است حق دارد از تامين اجتماعي برخوردار گردد، و مي تواند به كمك كوشش ملي و ياري بين المللي با توجه به سازمان و امكانات هر كشور از حقوق اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي كه با حيثيت و تكامل آزاد شخصيت انساني ملازمه داشته باشد بهره ور گردد.
ماده ۲۳- الف) هر كس حق كار و حق برگزيدن آزادانه كار با شرايط عادلانه و ارضا، كننده دارد، نيز حق دارد كه در مقابل بيكاري حمايت شود. ب) هر كس در مقابل كار مساوي، بدون هيچ گونه رعايت امتياز، حق دستمزد مساوي دارد. ج) هر كس در مقابل كار، حق دارد دستمزدي منصفانه و ارضا كننده دريافت كند كه براي او و خانواده اش وجه معيشتي فراهم آورد كه شايسته حيثيت كمال يافته انساني باشد و در صورت مقتضي حق دارد از كليه وسايل حمايت اجتماعي استفاده نمايد. د) هر كس حق دارد براي پشتيباني از منافع خود، با ديگران تشكيل سنديكا بدهد و عضو سنديكايي شود.
ماده ۲۴- هر كس حق استراحت و استفاده از ايام فراغت دارد، منجمله حق دارد ساعات كارش بطور معقول محدود باشد و از مرخصي نوبتي با دريافت حقوق استفاده كند.
ماده ۲۵- الف) هركس حق دارد از سطح يك زندگاني برخوردار باشد كه سلامت و رفاه او و خانواده اش، منجمله خوراك و لباس و مسكن و رسيدگي هاي پزشكي آنان را تامين كند. همچنين حق دارد از خدمات ضروري اجتماعي در هنگام بيكاري و بيماري و درمانده گي و بيوه گي و پيري يا در ساير مواردي كه بنا به اوضاع و احوالي بيرون از اراده او، وسايل معاش وي مختل گردد استفاده كند. ب) مادر بودن و فرزند بودن، استفاده از كمك و مساعدت مخصوص را ايجاب مي كند.هر كودك خواه حاصل زناشويي قانوني باشد يا غير قانوني، از حمايت اجتماعي برابر برخوردار مي گردد.

ماده ۲۶- الف) هر كس حق دارد از تعليم و تربيت استفاده كند. تعليم و تربيت بايد دست كم در مورد آموزش ابتدايي و اساسي رايگان باشد. تعليمات فني و حرفه اي بايد براي همه ممكن باشد. دسترسي به تعليمات عاليه بايد براي همه و بنا به شايستگي هر كس امكان پذير باشد. ب)هدف تعليم و تربيت بايد شكوفايي كامل شخصيت بشري و تقويت احترام به حقوق بشر و آزادي هاي اساسي باشد. تعليم و تربيت بايد حسن تفاهم و گذشت ودوستي بين همه ملت ها و همه گروه ها از هر نژاد يا هر دين، همچنين گسترش فعاليتهاي ملل متحد را براي حفظ صلح تسهيل كند. ج) پدر و مادر براي تعيين نوع تعليم و تربيت فرزند خود حق اولويت دارند.
ماده ۲۷- الف) هر كس حق دارد آزادانه در زندگاني فرهنگي اجتماع شركت جويد و از اقسام هنرها استفاده كند و در پيشرفت علمي و بركات حاصل از آن سهيم باشد. ب) هر كس حق دارد از منافع اخلاقي و مادي ناشي از هرگونه دستاورد علمي و ادبي يا هنري كه بوجود آورده باشد حمايت شود.
ماده ۲۸- هركس حق دارد بكوشد تا در سطح اجتماعي و جهاني چنان سامان و نضمي حكمفرما شود كه حقوق و آزادي هايي كه در اين اعلاميه اعلام شده است در آن سطح به نتيجه كامل برسد.
ماده ۲۹- الف) هركس نسبت به اجتماعي كه فقط در آن اجتماع رشد آزاد و كامل شخصيت او امكان پذير است تكاليفي بر عهده دارد. ب)هركس در اجراي حقوق و در مقام برخورداري از آزادي هاي خويش، تنها از محدوديت هايي پيروي مي كند كه قانون منحصرا” به منظور تامين شناسايي و حرمت به حقوق و آزادي هاي ديگران، بالجمله براي تحقق بخشيدن به مقتضيات عادله اخلاق و نظام اجتماعي و مصلحت عمومي، در يك جامعه دموكرات وضع كرده باشد. ج) در هيچ حال نمي توان حقوق و آزادي هاي مزبور را به نحوي به كار برد كه با هدف ها و اصول ملل متحد منافي باشد.
ماده ۳۰- هيچ يك از مقررات اعلاميه حاضر را نمی توان به نحوي تفسير كرد كه براي دولتي يا گروهي يا فردي متضمن حقي شود كه بنا بر آن، بتواند به فعاليتي دست زند يا كاري انجام دهد كه هدف آن از بين بردن حقي از حقوق و آزادي هاي مذكور در اين اعلاميه باشد.

اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸)[۲] که از آن به اختصار با عنوان اعلامیه جهانی(universal Declaration) یاد می‌شود یکی از مهمترین اسناد بین المللی در حمایت از حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین به شمار می‌آید که پس از شکل گیری نظام نوین جهانی مبتنی بر منشور سازمان ملل متحد (۱۹۴۵)[۳] به تصویب رسیده و از آن در کنار میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶) و پروتکل‌های آن و میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (۱۹۶۶) تحت عنوان «منشور بین المللی حقوق بشر»[۴] یاد می‌شود.[۵] آن چه در اين دو قسمت آمد متن كامل اعلاميه جهاني حقوق بشر بود. اين اعلاميه شامل يك ديباچه و ۳۰ ماده، در تاريخ ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ مطابق با ۱۹ آذر ۱۳۲۷ خورشيدي در مجمع سازمان ملل تصويب شد. روز جهانی حقوق بشر توسط یونسکو نام گذاری شده است و جهانيان اين روز را به نام ” روز حقوق بشر” جشن مي گيرند.

مباحث مربوط به چگونگی تدوین و تصویب اعلامیه و تبیین حقوق مندرج در آن و سایر مباحث مربوطه بسیار گسترده بوده و جهت آشنایی بیش تر مخاطب با آن ها به منابع تکمیلی زیر ارجاع می‌شود:
۱٫ Mary Ann Glendon , A world made Mew: Eleanor Roosevelt And the universal Declaration of Human Rights , New York , Random House , 2002.
۲٫ Hurst Hannum , the status of the universal Declaration of Human Rights in National and International law , in: Georgia Journal of International and Comparative law , vol:25 , 1995-96, pp. 257-397.
۳٫ John p. Humphrey , Human Rights and the united Nations: A Great Adventure , New York , Transnational publishers , 1984.
۴- Johannes Morsink , the universal Declaration of Human Rights: origins , Drafting and Intent , Philadelphia , university of Pennsylvania press , 1999.

نظراتتان را از طریق بخش دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید:

یمنا؛ پایگاه اطلاع رسانی یاران محمد امینْ (ص): انتقادات، پیشنهادات و مطالب خود را به نشانی ادمین کانال: @yomnaadmin ارسال نمایید. آدرس تلگرام:t.me/Yomna_ir

پانویس:

  1. وَ لَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَ فَضَّلْنَاهُمْ عَلَىٰ كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا؛ And We have certainly honored the children of Adam and carried them on the land and sea and provided for them of the good things and preferred them over much of what We have created, with [definite] preference.
  2. – universal declaration of Human rights (UDHR) Adopted and proclaimed by united Nations General Assembly Res. 217 A(III) on 10 December 1948.
  3. – United Nations Charter, signed on 26 June 1945, Entered into Force on 24 October 1945.
  4. – International Bill of Human Rights.
  5. – Nihal Jayawickrama, the Judicial Application of Human Rights law (National, Regional and International Juris prudence), Cambridge university press, First published , 2002, pp.24-94.

منابع:

  1. پژوهه
  2. sbu.ac.ir
  3. hawzah.net
  4. wiki.ahlolbait
  5. fa.wikipedia.org
  6. کریستیان تاموشات، حقوق بشر مبانی نظری، تحولات تاریخی و ساز و کارهای اجرایی، مترجم: حسین شریفی طراز کوهی، بنیاد حقوقی میزان، نشر میزان، بهار ۱۳۸۶، چاپ اول، ص۱۱۰ و جک دانلی، اعلامیه جهانی حقوق بشر: لیبرالیسم و اجماع متداخل بین المللی، مترجم: محمد حبیبی مجنده، چاپ شده در: مبانی نظری حقوق بشر مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی حقوق بشر، دانشگاه مفید، مرکز مطالعات حقوق بشر، دانشگاه مفید، چاپ اول، ۱۳۸۴، ص۷۲۷٫

باکس شناور "همچنین ببنید"

هجرت

مقاومت

مقاومت(opposition) در لغت؛ ایستادگی،  استقامت، پایداری و پافشاری(۱) و در اصطلاح و ادبیّاتِ سیاسی؛ ایستادگی در …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو × پنج =