یکشنبه , ۲ اردیبهشت ۱۳۹۷
خانه / اسوه ها / واقدي
واقدی

واقدي

واقدیابو عبدالله، محمد بن عمر واقدي از برجسته‌ترین مورخان و سیره‌نویسان بزرگ اسلامي در سدهٔ دوم و سوم هجری است. و از موالی(۱) بود و در سال‌های پایانی فرمانروایی امویان زاده‌شد. در آینده به برمکیان پیوست. در روزگار مأمون به قضاوت رسید. نوشته‌های او منبع اصلی بسیاری از تاریخ‌نویسان بوده‌است. اثر نامدار او که امروزه در دست نیست تاریخ کبیر نام داشته که طبری در نگارش تاریخش از آن بهره برده‌است. واقدی بزرگ ترین متخصص در تاریخ غزوات رسول(ص) است. تحقیق گسترده وی در اثر جاودانه المغازی از سیره پیامبر(ص)، بنیادی برای شناخت سیره نبوی و تاریخ جنگ های رسول الله(ص) در دوران مدنی است. وی در سال ۱۳۰ قمري، در خلافت مروان بن محمد[آخرين خليفه اموي]در مدينه منوره ديده به جهان گشود. مادرش از زنان ايراني نژاد و فرزند عيسي بن جعفر بن سائب بود.وي از أوان جواني به تحصيل علوم اسلامي روي آورد و در آموختن و خواندن سيره نبوي و غزوات و جنگ هاي صدر اسلام، علاقه خاصي نشان داد و در اين زمينه تلاش وافري به عمل آوردو پس از مدتي به گرد آوري احاديث و روايات مربوط به سييره پيامبر(ص)و غزوات آن حضرت پرداخت و به هر يك از اولاد صحابه، فرزندان شهداي صدر اسلام و يا فرزندان تابعين ميرسيد، هر خاطره اي كه از آنان در باره حضور پدرانشان در جنگ و جهاد صدر اسلام نقل مي كردند، گرد آوري مي كرد و حتي براي تحقيق وآشنايي بيشتر، به محل وقوع جنگ ها مي رفت و آن ها را از نزديك مورد بررسي قرار مي داد.در سالي كه هارون الرشيد عباسي به همراه وزيرش يحيي بن خالد بر مكي به مدينه رفته بودند، در پي كسي بودند كه محل شهادت شهيدان صدر اسلام را به خوبي بداند و آنان را به تمامي مكانهاي مورد نظر راهنمايي كند.در آن ايام ، واقدي را به هارون الرشيد معرفي كردند و واقدي، خليفه وهمراهان وي را براي يافتن محل جنگ ها و مشهد شهدا راهنمايي كرد و خرسندي هارون و وزيرش يحيي بن خالد رافراهم كرد و به همين جهت مبلغ ده هزار درهم[كه پول بسيار چشم گيرو زيادي بود] به وي هديه دادندو از اين راه، او را به خود جذب كردند.وي، از آن پول بدهكاري هاي خويش را پرداخت و مشكلات زندگي خودرا برطرف نمود و به فرزندان و اطرافيان، مخصو صاًبه همسران فرزندان خويش، عطاياي زيادي نمود و پس از مدتي مجدداًدست تنگ شد و براي در يافت مبالغ ديگر راهي عراق گرديد.در عراق هارون الرشيد و به ويژه وزيرش يحيي بن خالد بر مكي از وي استقبال شاياني كرده و در هم و دينار زيادي به وي بخشيدند.واقدي در دوران خلافت سه تن از عباسيان، يعني هارون الرشيد، امين و مأمون عباسي در بغداد به سر برد و از كمك هاو توجهات آنان برخوردار گرديدو حتي پس از خشم هارون نسبت به يحيي بن خالد و بر مكيان، منزلت واقدي در نزد خلفاء محفوظ ماند. وي مدتي در جانب غربي دجله و در ايام مأمون عباسي در جانب شرقي دجله شهر بغداد، مقام قضاوت را بر عهده داشت و در اين مدت، كتاب هاي زيادي را تأليف نمود، كه بسياري از آن ها از بين رفته و جز نام، چيزي از آن ها باقي نمانده است. مهمترين تأليفات وي عبارتند از:

  1. صفين،
  2. الجمل،
  3. المناكح،
  4. السيره،
  5. المغازي،
  6. السقيفة،
  7. اخبار مكّه،
  8. الرّده و الدّار،
  9. التاريخ الكبير،
  10. مقتل الحسين،
  11. مولدالحسن و الحسين و…

محمّد بن سعد زهري، نويسنده كتاب معروف “الطبقات الكبري” كه خود از دانشمندان و تاريخ نگاران بزرگ اهل سنّت است، مقام شاگردي و منشي گري[كتابت]واقدي را بر عهده داشت و بيش تر كتاب ها و زندگي نامه واقدي، به دست وي نوشته شد. واقدي با اينكه همانند ساير مورخان و دانشمندان اهل سنّت، تلاش بليغي در موجّه جلوه دادن خلفاي سه گانه [ابوبكر، عمروعثمان]و پرداختن به سريه هاوجنگ هاي آنان و افرادي همسان آنان به عمل آورد، با اين حال نتوانست از دلاوريها، مجاهدت ها و قهرماني هاي حضرت علي(ع)در اكثر غزوات و جنگ هاي صدر اسلام و بيان فضايل و مناقبت آن حضرت، چشم پوشي كرده و حقايق را ناديده بگيرد.به همين جهت، برخي از مورخان اهل سنّت، وي را شيعه و يا مايل به شيعه دانسته و عدم اظهار شيعه گري اش را حمل بر تقيه نمودند. ولي بسياري از دانشمندان شيعه، اين گفتار را نپذيرفته و وي را از علماي اسلامي غير شيعه مي دانند. به هر روي، بنا به گفتار شاگردش محمد بن سعد زهري در كتاب “الطبقات الكبري” وي در شب سه شنبه يازدهم ذي حجّه، سال ۲۰۷ قمري در ۷۸ سالگي، در شهر بغداد وفات يافت و در قبرستان “خيزران”(۲) به خاك سپرده شد.

نظرات، انتقادات، پیشنهادات خود را از طریق بخش دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید و مطالب خود را به نشانی ادمین کانال: @yomnaadmin  ارسال فرمایید.

در تلگرام به ما بپیوندید t.me/Yomna_ir

پانویس:

  1.  موالی یا «موالیان» که مفرد آن مولی است در زبان عربی واجد چندین معنا است و یکی از مفاهیم آن بنده است. از سوی دیگر در برخی از کتاب‌های تاریخی و ادبی تمام ملل غیر عرب که تحت تسلط عرب در آمده بودند موالی خطاب می‌شدند. هم چنین عرب‌ها هرگاه مالک بندهٔ خویش آزاد می‌ساخت، ارتباط و پیوستگی میان این دو را پس از آزادی (ولا) و بندهٔ آزادشده را مولی می‌خواندند. واژه مولی گاهی به قبیله و گاهی به شخص اضافه می‌شود، مثلاً مولی بنی‌تمیم و یا مولی عبدالرحمن. کسانی که با ورود به حوزه اسلامی با قبایل عرب هم‌پیمان می‌شدند، در شمار قبیله آن ها در می‌آمدند. به بیان دیگر «موالیان» عجم‌هایی بودند که در بین عرب‌ها زندگی می‌کردند. موالی به خصوص به ایرانیانی گفته می‌شد که در بلاد اسلامی زندگی می‌کردند. یا «موالیان» ایرانیانی بودند که از شهر و کاشانه خود آمده بودند و در مناطق عرب‌نشین زندگی می کردند. مانند میثم تمار همان‌طور که از اسمش مشخص است، خرما فروشی بود که در کوفه زندگی می‌کرد و از «موالیان» بود.
  2. قبرستانی در خیابان العوالی(علی ابن ابی طالب) مدینه منوره است. “خیزران” عبادت گاه سری پیامبر(ص) بوده است.

منابع:

  1. یمنا
  2. طهور
  3. ویکی فقه
  4. ویکی پدیا
  5. دانلود کتاب المغازی
  6. مقدمه كتاب “المغازي”، به قلم مارسدن جونسن.(واقدی، محمد بن عمرمحقق:جونز، مارزدن‌ ناشر:اعلمی،محل نشر:بيروت)

باکس شناور "همچنین ببنید"

«نیایش»

نیایش

بی تردید تا کنون میلیاردها انسان هرکدام به نوعی با خدا «نیایش» داشته اند. گرچه این …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهار + 10 =