دوشنبه , ۲ مهر ۱۳۹۷
خانه / آیین زندگی / دین‌شناسی
دین‌شناسی

دین‌شناسی

دین‌شناسی واژهٔ دین فارسی و ریشهٔ ایرانی دارد که به آیین، کیش و مذهب گفته می‌شود. در لغت به معنای راه و روش تعبیر شده که بر این اساس می‌توان آن را به راه و روشی که افراد انسان برای زندگی خود اختیار می‌کنند، تعبیر نمود. گاهی اوقات واژهٔ دین با ایمان یا نظام اعتقادی اشتباه گرفته می‌شود، امّا دین با باور شخصی که جنبهٔ عمومی دارد متفاوت است.(یادداشت مرحوم دهخدا) هم چنین دین در اصطلاح یک جهان بینی و مجموعه‌ای از باورها است که می‌کوشد توضیحی برای یک رشته از پرسش‌ها که در طول زندگی بشر برای او مطرح می‌شود، مانند؛ چگونگی پدید آمدن اشیاء، جانداران و کیفیت آغاز و پایان احتمالی چیزها و چگونگی زیستن ارائه دهد. عبدالحسین زرین‌کوب در کتاب قلمروی وجدان در مورد دین بحثی می‌کند که دین در اصل همان وجدان انسان‌ها است. دین مجموعه‌ای از نظام های فرهنگی، اعتقادی و جهان بینی‌هایی است که با ایجاد نمادهایی، انسان را به ارزش های روحانی و گاه به ارزش های معنوی ارتباط می‌دهد. بیش تر ادیان با شرح روایات، الگوها، سنن و تاریخ های مقدّسشان قصد دارند که به زندگی معنا دهند یا به هستی‌شناسی بپردازند. آن‌ها مایلند تا اصولی اخلاقی، دینی یا یک سبک زندگی بهتری از ایده‌هایشان را دربارهٔ ماهیت انسان و جهان هستی ارائه دهند. اکثر زبان‌ها دارای واژگانی هستند که می‌توان آن‌ها را «دین» ترجمه کرد، ولی ممکن است کاربردهای متفاوتی داشته باشند. مجموعه دین از ۲بخش تشکیل شده‌است:

  1. آموزه‌ها و گزاره‌های اعتقادی(هست‌ها/اصول)
  2. دستورهای عملی، اخلاقی و ارزشی که بر پایه آموزه‌های اعتقادی استوار شده‌اند(بایدها /فروع).

در ادیان مختلف، این آموزه‌های اعتقادی تلاش می‌کنند تا پاسخی برای درک معمّاهای هستی و آن چه درک نشدنی است(بی‌نهایت، مرگ)، فراهم کنند. دین یا اصطلاحی:

  1. «آسمانی» نیست، یعنی حاصل افکار و عقاید یک انسان می‌باشد.
  2. «آسمانی» است، یعنی پیامبری آمده و مدّعی این است که هر چه آورده از طرف آن چه وی خدا می‌نامد سرچشمه گرفته است.

از گسترده‌ترین دین‌های «آسمانی» در جهان می‌توان از «دین‌های ابراهیمی» نام برد. عنوان «دین‌های ابراهیمی» در مطالعه تطبیقی، در مورد دین‌هایی استفاده می‌شود که از سنّت باستانی ابراهیم در نوشته‌های سامی الهام می‌گیرند. «دین‌های ابراهیمی» که همه از یک ریشه و منطقهٔ خاور میانه سرچشمه می‌گیرند، عبارت‌اند از؛ اسلام، مسیحیّت و یهودیّت. دین‌های بابی و بهائی نیز از این دسته و از ادیان نوین هستند. از دین‌های بزرگ دیگر در جهان می‌توان از بوداگرایی، هندوگرایی و آیین کنفوسیوسگرایی نام برد. ادیان لزوماً خدامحور نیستند ولی به نظر می‌رسد تمام ادیان معتقد به ماوراءطبیعت باشند. دین‌های کهن فراوان دیگری نیز وجود دارد، مانند؛ زرتشتی‌گری، مانی‌گری، مهرپرستی و جز این ها.

اصطلاحات مرتبط با واژه دین

دین‌شناسی(دین‌پژوهی یا مطالعات ادیان): این رشته از رشته‌هایی در علوم انسانی است که از نظر روش شناسی، هویّتی ترکیبی دارد که جنبه‌های مرتبط با ویژگی‌های تمدّن انسانی را مطالعه کرده و آموزش می‌دهد. به عبارت دیگر، محقّق علم ادیان از طیف وسیعی از روش های متداول در حوزه علوم انسانی، کمّی و کیفی، برای شناخت پدیده دین، یعنی دین در جلوه‌ها و نسخه‌های مختلف آن، استفاده می‌کند. دین شناسی، دین‌پژوهی یا مطالعات ادیان(به انگلیسی: Religious studies) عنوانی است که از دهه ۶۰م. به خصوص در آمریکا برای اشاره به یک رشته دانشگاهی مستقل در حوزه علوم انسانی (به انگلیسی: Humanities) به کار می‌رود. پیش از رواج این اصطلاح، عناوینی هم چون ادیان هم سنجشی یا تطبیقی(به انگلیسی: Comparative Religion) نیز به کار برده می‌شدند.

دین‌شناسی تطبیقی: دین‌شناسی تطبیقی یا دین‌شناسی هم سنجشی شاخه‌ای از مطالعات دین‌شناسی است که به صورت سیستماتیک به مقایسه عقاید و آداب دین‌های مختلف جهان می‌پردازد. زادگاه این رشته، همانند سایر رشته‌های نوین علوم انسانی اروپاست. مکس مولر(en:Max Müller Max Muller) آلمانی کسی بود که اولین کرسی استادی با عنوان ادیان تطبیقی در دانشگاه آکسفورد به افتخار وی افتتاح شد. عنوان اخیر در واقع معادل انگلیسی ای بود که در قبال اصطلاح آلمانی: Religionswissenschaft که معنای لغوی آن علم ادیان(به انگلیسی: The Science of Religions) است، برابر نهاده شده بود. از مکس مولر کتابی با همین عنوان به زبان انگلیسی به جای مانده است که به عنوان نخستین متن کلاسیک این رشته از آن یاد می‌شود.

منابع:

  1. رشد
  2. ویکی پدیا
  3. دانشنامه‌ی اسلامی

باکس شناور "همچنین ببنید"

مبارزات سياسى, امام سجاد, علیه السّلام

صحیفه کربلاء

پس از واقعه كربلا، اوضاع فرهنگي و سياسي جهان اسلام دگرگون شده بود. مدينه به …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

6 − پنج =