خانه / مناسبت ها / شمسی / ماه مهر و آداب اخلاقی علم آموزی

ماه مهر و آداب اخلاقی علم آموزی

 

مهرماه،بهار تعلیم و تربیت است که مدرسه و دانشگاه مهد علم و ادب در این فصل بر دانش آموزان و دانشجویان آغوش می گشایند و نسیم روحانی مهر معلّم و استاد،مشام جان ها را عطرآگین می کند.با آغاز فصل علم و دانش،فصلی تازه از شکر و شکوفایی آغاز می شود و چه نیکوست که در این فصل که فضای مدرسه و دانشگاه به گلستان مهر و محبت و علم و فضیلت تبدیل می شود،آداب اخلاقی علم آموزی را فرا بگیریم تا در فضای دل انگیز علم و ادب به دنبال کسب دانش و معرفت و پاسدار حرمت معلّمان و اساتید خود باشیم.در این نوشتار به اهمیت علم و علم آموزی در اسلام و برخی از آداب اخلاقی علم آموزی اشاره می شود.

 

ماه, مهر, آداب, اخلاقی, علم, آموزیاهمیت علم وعلم آموزی در اسلام

 

اهمیت علم و علم آموزی در اسلام به قدری بالاست که قرآن کریم به قلم و به آن چه که می نویسد سوگند یاد کرده است.احادیث و روایات بسیاری در اهمیت و ضرورت علم آموزشی بیان شده است كه می توان به چند مورد از آن ها اشاره كرد؛

 

« اطلبو العلم من المهد الی اللحد؛ز گهواره تا گور دانش بجوی.»

 

«اطلبو العلم و لو بالصین؛دانش را بیاموزید هر چند كه در چین باشد.»

 

«طلب العلم فریضه علی كل مسلم؛علم آموزی بر هر مسلمانی واجب است.»

 

«الحكمه ضالّه المومن،فخذ الحكمة و لو من اهل النفاق؛حكمت گمشده مومن است پس آن را فراگیرید هر چند در دست منافق باشد.»

 

حدیث هایی كه در اهمیّت علم آموزی بیان شد‏، نكات مهمّی را مطرح می سازد كه از آن جمله می توان گفت:

 

۱٫ اختصاص علم به طبقه یا صنف یا جنس خاصّ رد شده و علم آموزی از واجبات عمومی همه مسلمانان به شمار می رود.

 

۲٫ محدودیت زمانی برای تحصیل علم وجود ندارد.و طلب علم‏ وظیفه ای است كه از نظر اسلام‏،جا و مكان خاصّی نمی شناسد.

 

۳- در علم آموزی محدودیت از حیث معلّم وجود ندارد.

 

اهمیت علم آموزی در کلام پیامبر (ص)

 

در اهمیت علم آموزی پیامبر اكرم(ص)می فرماید:«برتری عالم بر عابد هم چون برتری ماه شب چهارده بر سایر ستارگان است.»

 

از قول پیامبر اكرم(ص)امام باقر(ع)نقل می كند كه فرمود:«به درستی كه برای آموزگار خوبی ها، جنبندگان زمین و ماهیان دریا و جانداران فضا و همه آسمانیان و زمینیان طلب مغفرت می كنند؛و به درستی كه یاددهنده و یادگیرنده دارای پاداشی یكسانند؛روز قیامت،همچون دو اسب مسابقه،دوشادوش یكدیگر می آیند.»

 

آداب اخلاقی علم آموزی

 

تحصیل علم مطلوبیت ذاتی ندارد؛یعنی به صرف عالم شدن و تحصیل علم،سعادت حقیقی انسان تامین نمی شود.چه فراوان بوده و هستند عالمان و اندیشمندانی كه علم خود را در جهت توسعه فساد و تامین خواسته های شیطانی خود و دیگران به كار گرفته و می گیرند و چه فراوان بوده اند كه علم آموزی شان آنان را از سعادت حقیقی دورتر كرده است.این نكته مهم رادر بخشی از توصیه بسیار ارزشمند پیامبر گرامی اسلام به ابوذر غفاری می بینیم؛«ای ابوذر،به درستی كه بدترین مردمان در نزد خداوند در روز قیامت عالمی است كه از علمش سودی نبرده است و كسی كه برای جلب توجّه مردم به سوی خود به دنبال تحصیل علم باشد،بوی بهشت را نخواهد چشید.ای ابوذر‏،بوی بهشت به مشام كسی كه برای مردم فریبی در جستجوی علم باشد،نخواهد رسیّد.ای ابوذر‏،هر گاه از تو چیزی پرسیّدند كه پاسخ آن را نمی دانستی،پس بگو:«نمی دانم» و خود را از پیامدهای آن نجات ده و به چیزی كه نمی دانی،فتوا نده،تا از عذاب خداوند در روز قیامت نجات یابی،ای ابوذر،گروهی از بهشتیان،از گروهی از اهل جهنم آگاه می شوند و به آن ها می گویند:«چه چیزی شما را جهنمی كرد،در حالی كه ما به بركت تربیت و تعلیم شما بهشتی شدیم؟”آنان در پاسخ گویند:«ما دیگران را به كارهای خیر فرمان می دادیم و خود به آن ها عمل نمی كردیم.» (۱)

 

اگر می بینیم كه اسلام بر تحصیل علم تاكید كرده و به آن اهمیت داده است،باید بدانیم كه برای آن شرایط،آداب و اخلاقیاتی نیز بیان كرده است كه در ادامه برخی از آداب اخلاقی علم آموزی را بیان كنیم.

 

۱٫ انگیزه الهی (اخلاص)

 

در تحصیل علم و دانش اندوزی آن چه بیش از همه مهم می نماید‏،نیت دانشجو است؛علم اندوزی در صورتی ارزشمند خواهد بود كه دانشجو را به سعادت و كمال نهایی نزدیك كند كه هدف اصلی از تحصیل آن،«قرب الهی”باشد.در غیر این صورت‏ نه تنها تاثیری در سعادت واقعی انسان ندارد،حتّی اگر هدف از تحصیل علم،كسب شهرت و ثروت و قدرت و امثال آن باشد،از نظر نظام اخلاقی اسلام،هیچ ارزشی نخواهد داشت.نشانه نیت الهی داشتن در تحصیل علم این است كه به همان اندازه كه علم و دانش انسان افزایش می یابد،ذلّت درونی او،در برابر خودش،و تواضعش در برابر مردم و خوف و خشیتش در برابر خدای متعال و دركش نسبت به دین و حقایق الهی نیز افزایش می یابد.پیامبر اكرم(ص)در این باره می فرماید:

 

« كسی كه برای رضای الهی در پی كسب دانش باشد،هر بابی از دانش كه برای او گشوده می شود،ذلّت و خودكم بینی اش،در برابر خودش،تواضعش در برابر مردم،ترسش در برابر خداوند و تلاشش در امور دینی افزایش می یابد.چنین شخصی از علمش بهره می برد،پس شما نیز از علم او بهره گیرید و كسی كه برای دنیا و منزلت نزد مردمان و مكانت در نزد حاكمان به دنبال تحصیل دانش باشد،هر بابی از دانش كه برای او گشوده می شود،خود بزرگ بینی او در برابر خودش و مردم و غرورش در برابر خداوند و ستم كاری اش در حق دین،افزایش می یابد.چنین فردی بهره از علمش نمی برد… »(۲)بنابراین نخستین مسئله كه یك دانشجو باید به طور جد به آن توجّه نماید،مساله «نیت» و «انگیزه”تحصیل است؛دانشجو باید از همان ابتدای دانشجویی خود،در پاك سازی نیتش بكوشد و همواره تلاش نماید تا ارزش علم آموزی خود را پایین نیاورد.

 

باکس شناور "همچنین ببنید"

تعليم و تربيت

معلم

قدم به کلاس که می‌گذارد، بهار با نسیم نفس‌هایش می‌شکفد و گل و لبخند و …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *