یکشنبه , ۳۰ دی ۱۳۹۷
خانه / سرای دانش / معرفی کتاب / ثواب الاعمال و عقاب الاعمال

ثواب الاعمال و عقاب الاعمال

ثواب, الاعمال, عقابکتاب”ثواب الاعمال و عقاب الاعمال” را، ابو جعفر محمّد بن على بن حسین بن بابویه قمى معروف به شیخ صدوق نوشته است.هم چنان که از نام این کتاب پیدا است،این کتاب حاوى روایات فراوانى در بیان اعمال پسندیده،پاداش اعمال نیک و هم چنین اعمال ناپسند و مجازات اعمال بد مى باشد.تألیفات شیخ صدوق رحمة الله ـ که حدود ۳۰۰اثر براى ایشان برشمرده اند ـ بسیار پرمحتوا و ابتکارى و متنوّع است؛ امّا استناد همه این کتاب ها به ایشان قطعى نیست. از کتاب هایى که به طور قطع و یقین از ایشان است،کتاب”ثواب الاعمال و عقاب الاعمال”مى باشد.این کتاب همواره مورد توجه همگان بوده و یکى از مهمّ ترین و معروف ترین کتاب هاى حدیثى شیعه به شمار مى آید. کتاب ثواب الاعمال شامل ۷۷۸حدیث مى باشد که در ضمن ۳۹۱عنوان و کتاب عقاب الاعمال نیز شامل ۳۳۱حدیث است که در ضمن ۱۳۱عنوان تنظیم شده است.این کتاب شامل موضوعاتى، مانند:ثواب گفتن لا اله الاّ اللّه،رفتن به مسجد،تفکّر،ثواب جهاد در راه خدا،زیارت پیامبر و ائمه،حفظ قرآن،توبه،عمل،علم،شاد کردن دل برادر مى باشد.کتاب عقاب الاعمال نیز شامل موضوعاتى نظیر:مجازات کسى که در انجام فرامین الهى سستى مى کند،قسم دروغ،زکات ندادن،اذیت مؤمن،قطع رحم،حاکم ستمگر،مجازات ترک امر به معروف و نهى از منکر مى باشد.

ویژگی هاى کتاب:

۱ . این کتاب در ترغیب مردم به کسب فضایل اخلاقى و انجام واجبات و مستحبات و فرو نهادن محرّمات و مکروهات نقش بسزایى دارد و هر مسلمانى با خواندن آن،یک نوع شیفتگى نسبت به وظایف اسلامى در خود احساس مى کند و شور و حال خاصّى براى عمل گرایى در خود مى یابد و همین ویژگى براى ارزنده بودن یک کتاب و موفقیّت نویسنده آن کفایت مى کند؛
۲ . ذکر ثواب و پاداش براى تشویق مردم به انجام دادن واجبات و مستحبات است.البته این روش،شیوه اى قرآنى مى باشد که خود خداوند متعال در قرآن آن را در پیش گرفته و نعمتهاى بى شمارى براى اعمال نیک انسان ذکر کرده است.در روایات نیز این شیوه دنبال شده است؛
۳ . کتاب مذکور با کنار هم قرار دادن احادیث یک موضوع،به پیدایش درک درستى از فضاى آن موضوع در ذهن مبلّغ کمک مى کند؛
۴ . کنار هم قرار گرفتن احادیث یک موضوع و تفاوت بین ثواب هاى ذکرشده در آن ها،مبلّغ را بر آن مى دارد تا با دقّت بیش تر به ریزه کاری هاى این احادیث بپردازد.این کار در اکثر اوقات ما را به برداشت هاى نویى از احادیث رهنمون مى کند.از جمله این که برخى از آثار ذکرشده مربوط به ذات عمل است و هر کس آن را انجام دهد،به آن ثواب مى رسد؛ امّا برخى از ثواب ها مربوط به نیّت عمل است. به طور مثال در مورد گرفتن ناخن در روایت وارد شده است که هر کس ناخنش را در روز پنجشنبه و جمعه بگیرد،از جذام و پیسى دور مى ماند و در حدیث دیگرى از همین باب آمده است که هر کس موقع انجام دادن این عمل،ذکر”بِسْمِ اللّه ِ وَ بِاللّه ِ وَ عَلى مِلَّةِ رَسُولِ اللّه ِ”را بگوید،خداوند به عدد هر ریزه ناخن،ثواب آزاد کردن بنده اى را براى او مى نویسد؛
۵ . برخى از مردم با شنیدن بعضى از ثواب هاى ذکر شده در احادیث،دست به انکار آن مى زنند.متنوّع بودن ثواب هاى ذکرشده براى اکثر اعمال باعث مى شود تا مبلّغ متناسب با سطح معرفت مخاطبینش از بین ثواب هاى ذکرشده در این احادیث،برخى از آن ها را بیان کند.این کار مانع از آن مى شود که گروهى منکر ثواب هاى مطرح شده براى این اعمال بشوند؛
۶ . این کتاب منبع خوبى براى مبلّغان دینى در زمینه بیان اعمال مربوط به هر روز و مناسبت ها است؛

بررسى سندى کتاب

به لحاظ سندى، در احادیثى که متضمّن ثواب هایى براى اعمال مستحبى است،همین که ندانیم آن روایت ساختگى است،مى توانیم به امید رسیدن به ثواب،به آن روایت عمل کنیم؛ همان گونه که در روایات”مَنْ بَلَغَ”به این مطلب تصریح شده است.از جمله این روایات مى توان به روایت متواترى که در صفحه ۲۸۳همین کتاب نیز آمده اشاره کرد.امام صادق(ع)در این حدیث مى فرماید:“مَنْ بَلَغَهُ شَیْءٌ مِنَ الثَّوَابِ عَلَى شَیْءٍ مِنْ خَیْرٍ فَعَمِلَهُ کَانَ لَهُ أَجْرُ ذَلِکَ وَ إِنْ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ(ص)لَمْ یَقُلْه؛ کسى که بشنود کار خوبى فلان مقدار ثواب دارد و آن کار را انجام دهد،ثواب آن کار از آن او خواهد بود؛ گرچه رسول خدا نیز آن را نگفته باشد.”

حسین نقى زاده

باکس شناور "همچنین ببنید"

قُرْآن

قُرْآن

قُرْآن(Quran) کلام خدا , نام کتاب آسمانی است که بر پیامبر(ص) نازل گردید. قُرْآن، قُرْآن …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هفت − 3 =