سه شنبه , ۲۷ آذر ۱۳۹۷
خانه / دین شناسی / قرآن / تفاوت هاى معجزه با سحر

تفاوت هاى معجزه با سحر

تفاوت, معجزه, سحردر پاسخ این سؤال، نخست باید تعریف فشرده‌اى از سحر داشته باشیم؛ در این‌که سحر چیست و از چه تاریخى به وجود آمده است، بحث‌هاى فراوانى وجود دارد.

مشکل است تاریخ معیّنى بتوان براى آن تعیین کرد؛ ولى مى‌توان گفت: سحر در اصل به معناى: «هر کار و هر چیزى است که سرچشمه آن پنهان باشد» و معمولاً به کارهاى خارق‌العاده‌اى مى‌گویند که با استفاده از وسایل مختلف انجام مى‌شود و هدف از آن اغفال و فریب مردم است.

گاهى از عوامل تلقینى در آن استفاده مى‌کنند، یعنى با تلقین‌هاى قوى و مؤثر، مسایلى را در نظر عوام منعکس مى‌کنند که واقعیّتى ندارد و گاه از تردستى و خدعه و نیرنگ و به اصطلاح چشم‌بندى بهره مى‌گیرند. به این ترتیب که بینندگان را سرگرم مسایلى کرده سپس با سرعت و مهارت چیزهایى را جابه‌جا و دگرگون مى‌سازند که بینندگان هرگز متوجّه این جابجایى و دگرگونى‌ها نشوند؛ بلکه آن‌را یک خارق عادت مى‌پندارند. گاهى از خواصّ ناشناخته فیزیکى و شیمیایى بعضى از اجسام، یا مسایلى مربوط به چگونگى تابش نور از زوایاى مختلف بهره مى‌گیرند؛ به طورى که بینندگان، امور خارق عادتى را در برابر خود مى‌بینند که از اسرار آن بى‌خبرند.

خلاصه آن که آن‌ها از طریق ارتباط با ارواح و کمک گرفتن از شیاطین، امور خارق‌العاده‌اى را انجام مى‌دهند و همه اینها در مفهوم جامع لغوى کلمه «سحر» درج است.

کارهاى مرتاضان غالباً که از طریق تمرین‌هاى شاقّ و تمرکز نیروهاى روحى و جسمى انجام مى‌گیرد را نیز مى‌توان نوعى سحر شمرد؛ هرچند گاهى آن‌را خارق عادتى در برابر سحر قرار مى‌دهند. به هر حال انجام این امور، از سوى بعضى از انسان‌ها غیر قابل انکار است. مهم آن است که ویژگى‌هاى معجزات و سحر و خارق عادات مرتاضان را در نظر بگیریم، تا تفاوت آن با معجزات انبیا کاملاً روشن شود.

در این جا به چند تفاوت روشن برخورد مى‌کنیم:

۱٫ معجزات؛ متکّى به نیروى الهى است، در حالى که سحر و خارق عادت ساحران و مرتاضان از نیروى بشرى سرچشمه مى‌گیرد؛ لذا معجزات بسیار عظیم و نامحدود است، در حالى که سحر و خارق عادت مرتاضان محدود مى‌باشد. به تعبیر دیگر، آن‌ها فقط کارهایى را انجام مى‌دهند که تمرین کرده‌اند و براى انجام آن آمادگى دارند؛ اما هر کارى که به آن‌ها پیشنهاد شود انجام نمى‌دهند؛ و تاکنون دیده نشده است که مرتاض یا ساحرى بگوید: من آماده‌ام که هرچه بخواهید انجام دهم، چرا که هر کدام در رشته‌اى تمرین و آگاهى دارند.

۲٫ معجزات چون از سوى خداست، نیاز به تعلیم و تربیت خاصّى ندارد، در حالى که سحر و ریاضت‌هاى ساحران همیشه مسبوق به یک رشته تعلیم و تمرین‌هاى مستمر است، به گونه‌اى که اگر شاگرد به خوبى تعلیمات استاد را فرا نگرفته باشد، ممکن است در مجلسى که در حضور مردم تشکیل مى‌دهد به خوبى از عهده آن برنیاید و رسوا شود. به تعبیر دیگر، معجزات الهى در هر لحظه‌اى و بدون هیچ سابقه‌اى ممکن است انجام گیرد؛ در حالى که خارق عادات بشرى امورى هستند که به طور تدریجى و با مرور زمان نسبت به آن‌ها آشنایى و مهارت حاصل مى‌شود و هیچ‌گاه به طور دفعى و ناگهانى انجام‌پذیر نیستند. در داستان فرعون و حضرت موسى علیه‌السلام نیز به این مسئله اشاره شده که فرعون ساحران را متّهم مى‌کند که موسى بزرگ شماست و او اسرار سحر را به شما تعلیم داده است؛ «انّه لکبیرکم الّذى علّمکم السّحر»؛ طه/۷۱؛ مسلّماً او بزرگ شماست که به شما سحر آموخته است.

۳٫ طریق دیگر براى شناخت معجزات الهى از خارق عادات بشرى، مقایسه حال آورندگان این دو است. آورندگان معجزه از سوى خدا مأموریت هدایت مردم را دارند، لذا اوصافى متناسب با آن‌را دارند؛ در حالى که ساحران و کاهنان و مرتاضان، نه مأمور هدایت‌اند و نه چنین اهدافى را دنبال مى‌کنند و هدف آن‌ها معمولاً یکى از امور سه گانه زیر است:

۱٫ اغفال مردم ساده‌لوح؛

۲٫ کسب شهرت در میان توده عوام؛

۳٫ کسب درآمد مادّى از طریق سرگرم ساختن مردم.

هنگامى که این دو گروه (پیامبران و ساحران و مانند آن‌ها) وارد میدان مى‌شوند، هرگز نمى‌توانند براى مدّت طولانى منویّات و اهداف خود را مکتوم دارند؛ چنانکه ساحران فرعونى قبل از آن که وارد میدان شوند از فرعون درخواست اجر و پاداش مهم کردند و او هم به آنها وعده اجر مهمّى داد: «قالوا انّ لنا لاجراً ان کنّا نحن الغالبین قال نعم و انّکم لمن المقرّبین». اعراف/۱۱۳و۱۱۴ «و ما اسئلکم علیه من اجر»: من براى این (دعوت)، هیچ پاداشى از شما نمى‌طلبم، شعراء/۱۰۹ (این تعبیر در چندین آیه قرآن مجید درباره چندین پیامبر آمده است).

اصولاً همین که مى‌بینیم ساحران در خدمت فرعون ظالم و مستکبر هستند، براى شناخت «سحر» از «معجزه» کافى مى‌باشد. و ناگفته پیدا است که انسان هر قدر مهارت در پرده‌پوشى بر افکار و اهداف خود داشته باشد، باز قیافه واقعى نیّاتش از خلال اعمالشان ظاهر مى‌شود.

کوتاه سخن این‌که مطالعه در سوابق زندگى این‌گونه اشخاص و بررسى چگونگى استفاده از خارق عاداتى که انجام مى‌دادند و هم‌چنین توجّه به هم‌سویى آن‌ها نسبت به طیف‌هاى مختلف اجتماعى و نیز طرز رفتار و اخلاق آن‌ها، راهنماى خوبى براى شناخت سحر از معجزه است و قطع نظر از تفاوت‌هاى دیگرى که در بالا ذکر شد تشخیص معجزات از سحر و دیگر خارق عادات از این طریق کار آسانى است.

آیةاللّه العظمى مکارم شیرازى

منبع: پیام قرآن ج ۷، ص ۲۸۷

 

باکس شناور "همچنین ببنید"

رمز موفقیّت

رمز موفقیّت

آن چه برای هر مسلمانی مهمّ است، این است که معرفت خود را نسبت به …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

1 + نه =