شنبه , ۹ اردیبهشت ۱۳۹۶

مسافران

  1. تنها و بدون رفیق و همراه مسافرت نرود: پیامبر(ص) دوست نداشت کسی بدون رفیق مسافرت کند.(سنن‌النّبی، ص ۱۱۴) و می‌فرمود: «اَلرَّفیِقُ ثُمَّ الطَّریِقُ»(مکارم‌الاخلاق، ص ۲۵۱)؛ یعنی اول رفیق و همسفر پیدا کنید و آن‌گاه رهسپار شوید.
  2. همراه داشتن وسایل نظافت: پیامبر(ص) هر گاه به مسافرت می‌رفت با خود پنج چیز برمی‌داشت: آیینه، شانه، مسواک، سرمه‌دان و قیچی.(سنن‌النّبی، ص ۱۰۹)در برخی از روایات، سوزن و نخ و درفش کفاشی و تکه‌ای چرم هم ذکر شده است.(مکارم‌الاخلاق، ص ۱۰۹)
  3. داشتن خلق و خوی خوش: ضروری‌ترین چیزها به خصوص در مسافرت‌های دسته‌جمعی و گروهی، اخلاق نیک است. در اسلام به برخورد خوش با همسفران تأکید و سفارش شده است.پیامبر(ص) در یکی از سفرهایش که قصد حج داشت فرمود:«هر کس که اخلاقش بد است همراه ما به این سفر نیاید».(همان، ص ۲۵۱)
  4. رعایت حقوق یکدیگر در سفر: پیامبر(ص) فرمود:حق مسافر آن است که چون بیمار شد، رفقای همسفرش تا سه روز به خاطر او توقف کنند.(اصول کافی، ج۴، ص ۴۹۴)
  5. آوردن هدیه و سوغات از سفر: یکی از کارهای پسندیده که شخص مسافر باید انجام دهد، آوردن ارمغان و هدیه از سفر است. پیامبر(ص) در این‌باره می‌فرماید:هرگاه کسی از شما به مسافرت رفت، وقتی برگشت حتماً برای اهل و خانواده‌اش سوغات و هدیه بیاورد، اگرچه- از نظر ارزش- همچون سنگی باشد.(مکارم‌الاخلاق، ص ۲۶۶)
  6. همکاری با دیگران: در سفرهای دسته‌جمعی، افراد باید با یکدیگر همکاری داشته باشند و هر کسی عهده‌دار کاری شود. از دیدگاه اسلام سربار دیگران بودن و همه امور را به دوش آنان انداختن به شدت ناپسند است.روزی عده‌ای نزد پیامبر(ص)   درباره مردی سخن گفتند که با آنان همسفر شده بود؛ آنان گفتند: او مرد بسیار خوبی بود؛ زیرا در هر جایی که منزل می‌کردیم، او بلافاصله مشغول عبادت می‌شد و پیوسته مشغول ذکر خدا بود. پیامبر(ص)   پرسید:پس چه کسی کارهای او را انجام می‌داد و شترش را علف می‌داد و غذایش را درست می‌کرد؟ گفتند: ما این کارها را انجام می‌دادیم. حضرت فرمود:پس شماها از او بهترید.(همان، ص ۲۶۵)پیامبر(ص) هیچ‌گاه در سفرها تماشاگر نبود و کارهایش را به عهده دیگران نمی‌گذاشت. در یکی از سفرهایش دستور داد که گوسفندی را ذبح کنند؛ اصحاب برای اجرای دستور آن حضرت برخاستند، یکی گفت: ذبحش با من، دیگری گفت: پوست کندنش با من، سومی گفت: قطعه قطعه کردنش با من، چهارمی گفت: طبخش با من، حضرت فرمود: من هم از صحرا برای شما هیزم جمع می‌کنم. گفتند: نه یا رسول الله! ما به جای شما این کار را انجام می‌دهیم. فرمود:می‌دانم که شما این کار را می‌کنید، اما خدای عز و جل کراهت دارد که وقتی بنده‌ای با یاران و اصحابش همراه باشد خود را برتر از آنان ببیند و امتیازی نسبت به دیگران برای خود قائل شود. سپس برخاست و رفت و هیزم جمع کرد.(همان، ص ۲۵۲)

پیامبر(ص)  آداب دیگری را نیز در سفر مراعات می‌کرد، از جمله آن‌که آن حضرت در هنگام سفر به گونه‌ای راه می‌رفت که با نشاط باشد و کسل و ناتوان به نظر نرسد. همواره سعی می‌کرد شروع سفرش روز پنجشنبه باشد. از هر راهی که رفته بود بازنمی‌گشت، بلکه اگر صبح از راهی می‌رفت در هنگام برگشت از راه دیگری می‌آمد. در سفرهایی که به منظور جنگ و یا دفاع انجام  می‌داد، سعی  می‌کرد که مقصدش پوشیده و پنهان باشد تا دشمن از آن آگاه نگردد. اگر از بلندی سرازیر می‌شد «سبحان الله» می‌گفت و وقتی که به بلندی صعود می‌کرد «الله‌اکبر» می‌گفت. در هر منزلی که توقف می‌کرد، از آن‌جا کوچ نمی‌کرد مگر این‌که در آن‌جا دو رکعت نماز می‌خواند.(سنن‌النّبی، ص ۱۰۹-۱۱۱)پیامبر اکرم (ص)  درباره فواید سفر می‌فرمود: «مسافرت کنید، چه اگر در سفر نفع مالی عایدتان نشود، از فواید عقلی آن بهره‌مند می‌شوید.»(مکارم‌الاخلاق، ج۱، ص ۵۱۳)نیز می‌فرمود:«ساَفِرُوا تَصِحُّوا؛ سفر کنید تا سلامت باشید.»(بحار، ج۵۹، ص ۲۶۷)رسول اکرم (ص)  روزهای پنجشنبه مسافرت می‌کردند و دوست نداشتند کسی بدون رفیق مسافرت کند. در مسافرت‌ها آینه، سرمه‌دان، شانه، مسواک و قیچی و همچنین نخ و سوزن خیاطی و سوزن کفش‌دوزی و وصله نیز همراه داشتند. ظرف آب‌خوری نیز همراه داشتند. می‌فرمودند: در مسافرت نفقه و خوراک خویش را با خود بردارید. زیرا این عمل موجب پاکی نفس و نیکی اخلاق شما می‌گردد. در آغاز مسافرت این‌گونه دعا می‌کردند:«خدایا، با عنایت تو به سفر پرداختم، و به سوی تو توجه کردم، و به رحمت تو چنگ زدم. اطمینانم به تو و امیدم به سوی تو است. خدایا، مهمات مرا کفایت کن، و به آن‌چه اهمیت نمی‌دهم و به آن‌چه تو داناتری به آن، مرا حمایت فرما. خدایا، پرهیزکاری را زاد و توشه من قرار ده و گناهم را ببخش و به هر سو که متوجه شوم مرا به خیر و خوبی متوجه ساز٫»می‌فرمودند: از منازل، اول صبح کوچ کنید. خود ایشان نیز از منزلی به منزل دیگر کوچ نمی‌کردند مگر آن‌که در آن دو رکعت نماز به جا می‌آوردند و می‌فرمودند: تا برایم به نماز خواندن گواهی دهد.در مسافرت‌های دسته‌جمعی به سهم خود کار می‌کردند و کار خود را به عهده دیگران نمی‌نهادند. در مسافرتی یکی از همراهان به عرض رساند ما تمام کارها را انجام می‌دهیم، ایشان فرمودند:دوست ندارم که امتیازی بین من و شما باشد، زیرا خداوند دوست ندارد بنده‌اش را جدا و ممتاز از دیگران ببیند. سپس برخاستند و هیزم جمع‌آوری کردند.در روز و هنگام ظهر از سفر مراجعت می‌کردند و ابتدا داخل مسجد می‌شدند و دو رکعت نماز می‌خواندند. سپس به خانه تشریف می‌بردند. پیامبر(ص) وقتی با مؤمنانی که می‌خواستند به مسافرت بروند تودیع می‌کردند، می‌فرمودند:«خداوند تقوا را توشه شما قرار دهد و هر چیزی را به سوی شما پیش آورد و حاجات شما را برآورد و دین و دنیای شما را نگه دارد و شما را به سوی من سالم برگرداند.»به کسانی که از مکه مراجعت می‌کردند، می‌فرمودند:  «خدا اعمال حج شما را قبول کند و گناهانتان را بیامرزد و آن‌چه را خرج کرده‌اید به شما باز رساند.»

مسافرت با اثرات خوب و فراوانی که دارد، از جمله؛ افزایش سلامت روحی، آن هم نه فقط برای مدتی کوتاه. تفاوتی ندارد که به یک سفر کاری بروید، یا سفرتان یک سفر خانوادگی در تعطیلات باشد و یا این که همه‌ی دارایی خود را بفروشید تا زندگی خود را در سفر جاده‌ای بگذرانید؛ در هرصورت مسافرت شما را تبدیل به انسانی شادتر خواهد کرد. زیرا اعتماد‌ به‌ نفس شما را افزایش خواهد داد، تجربه‌های جدید و خاطره‌های تازه‌ای برایتان فراهم خواهد ساخت، در زندگی روتین و عادی شما تغییراتی ایجاد خواهد کرد و موقعیت هایی برای دیدار با مردم در سراسر جهان برایتان فراهم خواهد ساخت. موفق باشید …

محمدرضا عابدی

پی نوشت:
[۱]. آیه ۶۷ سوره مائده

منابع:

  1. قرآن.
  2. اصول کافی.
  3. مکارم‌الاخلاق.
  4. هفته نامه سلامت.
  5. آیتی، تاریخ پیامبر اسلام.
  6. برگرفته از: huffingtonpost.com
  7. ابن هشام، زندگانی پیامبر اسلام، ج ۲٫
  8. رسولی محلاتی، زندگانی حضرت محمد(ص).
  9. سبحانی، فروغ ابدیِت، تاریخ و مقررات جنگ در اسلام.

باکس شناور "همچنین ببنید"

بِربِرین Berberine

بِربِرین یک نمک آلکالوئیدی است که در بسیاری از گیاهان از جمله: انگور ارِگون، زرشک، …